ਗੋਹੁਮ (ਗਾਂਹ) ਦੇ ਫਾਇਦੇ, ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਗੁਣ

ਗੋਹੁਮ (ਗਾਂਹ) ਕੀ ਹੈ?

ਗੋਹੁਮ ਜਾਂ ਗਾਂਹ ਇੱਕ ਪੋਸ਼ਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਨਾਜ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਸਦੀ ਭਾਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਕਾਰਨ ਜੇ ਇਸਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਾਧਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕਪ੍ਫ਼ਾ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ 'ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ' ਅਤੇ 'ਭਾਵਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਿਘੰਟੂ' ਵਿੱਚ, ਗੋਹੁਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦਵਾਈ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 'ਸ਼ੀਤ ਵੀਰਯ' (ਠੰਡੀ ਸ਼ਕਤੀ) ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਰਸ (ਸਵਾਦ) 'ਮਧੁਰ' (ਮੀਠਾ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੱਥ ਹੈ ਕਿ ਗੋਹੁਮ ਸਿਰਫ਼ ਭੁੱਖ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲਾ ਅਨਾਜ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਟੋਨਿਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ, ਹਰੇਕ ਸਵਾਦ ਦਾ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਅਤੇ ਦੋਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਖਾਸ ਅਸਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੋਹੁਮ ਦਾ ਮੀਠਾ ਸਵਾਦ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਬਿਲਕੁਲ ਖਾਸ ਦਵਾਈ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਗੋਹੁਮ ਦੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਗੁਣ ਕੀ ਹਨ?

ਗੋਹੁਮ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਅਸਰ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ, ਇਸਦੇ ਪੰਜ ਮੁੱਖ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਣ ਇਹ ਤੈਅ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਅਨਾਜ ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ।

ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਗੋਹੁਮ ਨੂੰ 'ਬਲਯ' (ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ) ਅਤੇ 'ਬ੍ਰਿਮਣੀਯ' (ਭਾਰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ) ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਮਜ਼ੋਰ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਪ੍ਫ਼ਾ ਜਾਂ ਮੋਟਾਪਾ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਮਾਤਰਾ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਗੋਹੁਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?

ਗੋਹੁਮ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਰੋਟੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਸਨੂੰ ਦਵਾਈ ਵਜੋਂ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ।

ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਚੂਰਨ (ਪਾਊਡਰ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗੁਣਗੁਣੇ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇੱਕ ਚਮਚ ਗੋਹੁਮ ਦਾ ਚੂਰਨ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਲੈਣ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਗਰਮੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਗੋਹੁਮ ਦਾ ਘੋਲ (ਕੜਾਹ) ਬਣਾ ਕੇ ਪੀਣਾ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਨੁਸਖ਼ਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਗੋਹੁਮ ਦੀ ਰੋਟੀ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਦ ਜਾਂ ਘੀ ਖਾਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤੁਰੰਤ ਤਾਕਤ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਯਾਦ ਰੱਖੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੇਟ ਸੁੱਜਣ ਜਾਂ ਕਪ੍ਫ਼ਾ ਵਧਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਹਲਕਾ ਕਰਕੇ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਿਸਕੁਟ ਜਾਂ ਘੋਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ) ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗੋਹੁਮ ਬਾਰੇ ਕੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ?

ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ ਗੋਹੁਮ ਨੂੰ 'ਬਲਵਰਧਕ' (ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ) ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੋਹੁਮ ਸਰੀਰ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ (ਧਾਤੂਆਂ) ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਗੋਹੁਮ ਦਾ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੀ ਹਜ਼ਮ ਹੋਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਥੋੜ੍ਹੀ ਧੀਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ (FAQ)

ਗੋਹੁਮ ਦੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਉਪਯੋਗ ਕੀ ਹਨ?

ਗੋਹੁਮ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਮਜ਼ੋਰ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਬਿਲਕੁਲ ਢੁਕਵਾਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਗੋਹੁਮ ਦੀ ਸਹੀ ਖੁਰਾਕ ਕਿੰਨੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ?

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, 1/2 ਤੋਂ 1 ਚਮਚ ਗੋਹੁਮ ਦਾ ਚੂਰਨ ਗੁਣਗੁਣੇ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਚੂਰਨ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ, ਤਾਂ ਦਿਨ ਵਿੱਚ 1-2 ਰੋਟੀਆਂ ਕਾਫ਼ੀ ਹਨ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਇਸਨੂੰ ਦਵਾਈ ਵਜੋਂ ਵਰਤੋ।

ਕੀ ਗੋਹੁਮ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਠੀਕ ਹੈ?

ਹਾਂ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਗੋਹੁਮ ਠੀਕ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਪ੍ਫ਼ਾ ਵਧਣ, ਮੋਟਾਪਾ ਜਾਂ ਹਜ਼ਮ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਮਾਤਰਾ ਘੱਟ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਘੱਟ ਕਰਨਾ ਵਧੇਰੇ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।