ਗੋਦਾਂਤੀ ਭਸਮ
ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ
ਗੋਦਾਂਤੀ ਭਸਮ: ਪੰਜਾਬੀ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਬੁਖਾਰ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਸੰਤੁਲਨ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਹੱਲ
ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ
AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ
ਗੋਦਾਂਤੀ ਭਸਮ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ?
ਗੋਦਾਂਤੀ ਭਸਮ ਇੱਕ ਖਾਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਾਫ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਪਸਮ (Gypsum) ਪਾਊਡਰ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਬੁਖਾਰ, ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਬੇਚੈਨੀ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਫੌਰੀ ਠੰਢਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋ ਸਿਰਫ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਹ ਖਣਿਜ-ਆਧਾਰਿਤ ਦਵਾਈ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਠੰਢਾ ਕਰਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ, ਇਸਨੂੰ ਬੁਖਾਰ ਦੌਰਾਨ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਰੱਖਣ ਦੀ ਖਾਸ ਕਾਬਲੀਅਤ ਦਾ ਮਾਲਕ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਸੁਆਦ ਮੀਠਾ ਅਤੇ ਭਾਰ ਹਲਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਪਾਚਨ ਨੂੰ ਭਾਰ ਨਾ ਕਰਦਿਆਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝੋ ਜਿਵੇਂ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਮੀਂਹ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਤਪੇ ਹੋਏ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਪਵੇ।
ਗੋਦਾਂਤੀ ਭਸਮ ਇੱਕ ਠੰਢੀ ਖਣਿਜ ਭਸਮ ਹੈ ਜੋ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੁਖਾਰ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਵੱਧਣ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਜਲਨ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਗੋਦਾਂਤੀ ਭਸਮ ਦੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਗੁਣ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਅਸਰ ਕਰਦੇ ਹਨ?
ਗੋਦਾਂਤੀ ਭਸਮ ਦੀ ਦਵਾਈ ਵਾਲੀ ਕਾਰਵਾਈ ਇਸਦੇ ਖਾਸ ਗੁਣਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ: ਇਸਦਾ ਸੁਆਦ ਮੀਠਾ (ਮਧੁਰ ਰਸ), ਗੁਣ ਹਲਕਾ (ਲਘੁ ਗੁਣ) ਅਤੇ ਤਾਸੀਰ ਠੰਢੀ (ਸ਼ੀਤ ਵੀਰਯ) ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਇਸਨੂੰ ਸੋਜ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਨਸਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਅਸਰਦਾਰ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
| ਗੁਣ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਨਾਮ) | ਮੁੱਲ | ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਅਸਰ |
|---|---|---|
| ਰਸ (ਸੁਆਦ) | ਮਧੁਰ (ਮੀਠਾ) | ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਲਨ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ |
| ਗੁਣ (ਭਾਰ) | ਲਘੁ (ਹਲਕਾ) | ਪਾਚਨ ਨੂੰ ਭਾਰ ਨਾ ਕਰਦਿਆਂ ਡੂੰਘਾ ਅਸਰ ਕਰਦਾ ਹੈ |
| ਵੀਰਯ (ਤਾਸੀਰ) | ਸ਼ੀਤ (ਠੰਢਾ) | ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਫੌਰੀ ਠੰਢਾ ਕਰਦਾ ਹੈ |
| ਵਿਪਾਕ (ਹਜ਼ਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ) | ਮਧੁਰ (ਮੀਠਾ) | ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਚੁੱਸੀ ਅਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ |
ਕੀ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬੁਖਾਰ ਵਿੱਚ ਗੋਦਾਂਤੀ ਭਸਮ ਦੇਣੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ?
ਹਾਂ, ਪਰ ਇਹ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧਿਆਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਖੁਰਾਕ ਬਹੁਤ ਘੱਟ (125 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ ਤੋਂ ਘੱਟ) ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਘੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਦਵਾਈ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਿਸੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ।
ਕੀ ਇਹ ਪੇਟ ਦੀ ਜਲਨ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ਾਬੀਤਾ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਜੀ ਹਾਂ, ਇਸਦੀ ਠੰਢੀ ਤਾਸੀਰ ਅਤੇ ਮੀਠਾ ਸੁਆਦ ਇਸਨੂੰ ਪੇਟ ਦੇ ਤੇਜ਼ਾਬ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜਲਨ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਘੀ ਜਾਂ ਗੁਨਗੁਣੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਲੈਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਕੀ ਗੋਦਾਂਤੀ ਭਸਮ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਖਾਧਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਖਣਿਜ ਭਸਮ ਹੈ, ਇਸਨੂੰ ਸਹੀ ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਸਹੀ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਲੈਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਗਲਤ ਖੁਰਾਕ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸਲਾਹ ਲੈਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਕੀ ਬੁਖਾਰ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਗੋਦਾਂਤੀ ਭਸਮ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ?
ਹਾਂ, ਪਰ ਖੁਰਾਕ ਬਹੁਤ ਘੱਟ (125 mg ਤੋਂ ਘੱਟ) ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਘੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਕੀ ਗੋਦਾਂਤੀ ਭਸਮ ਪੇਟ ਦੀ ਜਲਨ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ਾਬੀਤਾ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਜੀ ਹਾਂ, ਇਸਦੀ ਠੰਢੀ ਤਾਸੀਰ ਅਤੇ ਮੀਠਾ ਸੁਆਦ ਪੇਟ ਦੇ ਤੇਜ਼ਾਬ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜਲਨ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਘੀ ਜਾਂ ਗੁਨਗੁਣੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਲੈਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਗੋਦਾਂਤੀ ਭਸਮ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਲੈਣਾ ਠੀਕ ਹੈ?
ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਖਣਿਜ ਭਸਮ ਹੈ, ਇਸਨੂੰ ਸਹੀ ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਸਹੀ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਲੈਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਗਲਤ ਖੁਰਾਕ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਤੇਜਪੱਤਾ: ਪੰਜਾਬੀ ਘਰਾਂ ਦਾ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਪਾਚਨ ਟੋਨਿਕ
ਤੇਜਪੱਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਖਾਣੇ ਦਾ ਮਸਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਪਾਚਨ ਅੱਗ (ਅੱਗਨੀ) ਨੂੰ ਬੁਲੰਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸਦੀ ਗਰਮ ਤਾਸੀਰ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਸੇਵਨ ਵਿੱਚ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਵ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘਟਾਓ
ਵ੍ਰਿੱਧੀ ਇੱਕ ਠੰਢੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਸ਼ਟਵਰਗ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਤਵਕ (ਦਾਲਚੀਨੀ): ਸਰਦੀ, ਸੋਜ ਅਤੇ ਮੈਟਾਬॉਲਿਜ਼ਮ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ
ਤਵਕ ਜਾਂ ਦਾਲਚੀਨੀ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਸੀਮਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਮਹਾਮੰਜਿਸ਼ਠਾਦੀ: ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖਾ
ਮਹਾਮੰਜਿਸ਼ਠਾਦੀ ਆਯੁਰਵੈਦ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਦਵਾਈ ਹੈ ਜੋ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੁਹਾਸੇ ਅਤੇ ਦਾਗ-ਧੱਬਿਆਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਪਰਪਟਕ (ਗੁੜੀਆ): ਪਿੱਤ ਅਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਸਿਹਤ ਲਈ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਸਿਹਤਮੰਦ ਸ਼ਕਤੀ
ਪਰਪਟਕ ਜਾਂ ਗੁੜੀਆ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਇਲਾਜ ਹੈ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਐਨਜ਼ਾਈਮਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਚਵਿਆ (Chavya): ਪਾਚਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਕਫ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਏਤਕਾਰ
ਚਵਿਆ (Chavya) ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਐਵੁਰਵੇਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਕਫ਼ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੇਟ ਦੇ ਕੁਝ ਕੁਝਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ