ਗੰਗਾਧਰਾ ਚੂਰਨ: ਦस्त ਅਤੇ ਪੇਟ ਖਰਾਬ ਹੋਣ 'ਤੇ ਘਰੇਲੂ ਇਲਾਜ ਤੇ ਫਾਇਦੇ
ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ
AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ
ਗੰਗਾਧਰਾ ਚੂਰਨ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਗੰਗਾਧਰਾ ਚੂਰਨ (Gangadhara Churna) ਪੇਟ ਖਰਾਬ (Atisara) ਅਤੇ ਦਸਤ ਲੱਗਣ (Pravahika) ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਈ ਆਯੁਰਵੈਦ ਦਾ ਇੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਅਤੇ ਅਸਰਦਾਰ ਇਲਾਜ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ ਦਸਤ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰੋਕਦਾ, ਸਗੋਂ ਪੇਟ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਕੇ ਪਾਚਨ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਸਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਆਯੁਰਵੈਦ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਗੰਗਾਧਰਾ ਚੂਰਨ ਦੀ ਤਾਸੀਰ ਠੰਡੀ (Sheeta Virya) ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਸਵਾਦ ਕਸੈਲਾ (Kashaya) ਤੇ ਕੁੜ੍ਹਵਾਂ (Tikta) ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵਧੇ ਹੋਏ ਵਾਤ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਾਵਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਿਘੰਟੂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੁਰਾਣੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ 'ਗ੍ਰਾਹੀ' (ਖੂਨ ਨੂੰ ਜਮਾਉਣ ਵਾਲਾ) ਅਤੇ 'ਸਤੰਭਨ' (ਰੋਕਣ ਵਾਲਾ) ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਦਵਾਈ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਸ ਚੂਰਨ ਦਾ ਕਸੈਲਾਪਣ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਵਾਧੂ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਸੁਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖੂਨ ਵਗਣ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁੜ੍ਹਵਾਂ ਸਵਾਦ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਸਵਾਦ ਸਿਰਫ ਜੀਭ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਇਹ ਦਵਾਈ ਦੇ ਅਸਰ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ।
ਗੰਗਾਧਰਾ ਚੂਰਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗੁਣ ਕਿਹੜੇ ਹਨ?
ਹਰ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਦੇ ਪੰਜ ਮੁੱਖ ਗੁਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਅਸਰ ਕਰੇਗੀ। ਗੰਗਾਧਰਾ ਚੂਰਨ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸਦਾ ਸਹੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਉਪਯੋਗ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ:
| ਗੁਣ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ) | ਮੁੱਲ | ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਅਸਰ |
|---|---|---|
| ਰਸ (ਸਵਾਦ) | ਕਸ਼ਾਯ, ਤਿਕਤ | ਕਸੈਲਾਪਣ ਖੂਨ ਰੋਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਘਾਵ ਭਰਦਾ ਹੈ; ਕੁੜ੍ਹਵਾਂਪਣ ਜ਼ਹਿਰ ਕੱਢਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। |
| ਗੁਣ (ਭੌਤਿਕ) | ਲਘੂ, ਰੂਖਸ਼ਾ | ਲਘੂ (ਹਲਕਾ) ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਜਲਦੀ ਹਜ਼ਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਰੂਖਸ਼ਾ (ਸੁੱਕਾ) ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪੇਟ ਦੀ ਨਮੀ ਅਤੇ ਦਸਤ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ। |
| ਵੀਰ্য (ਤਾਸੀਰ) | ਸ਼ੀਤ | ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਡਕ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬੁਖਾਰ ਜਾਂ ਗਰਮੀ ਕਾਰਨ ਹੋਏ ਦਸਤ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ। |
| ਵਿਪਾਕ (ਪਚਣ) | ਕਟੂ | ਹਜ਼ਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। |
| ਦੋਸ਼ ਪ੍ਰਭਾਵ | ਵਾਤ-ਪਿੱਤ ਸ਼ਾਮਕ | ਵਾਤ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਕਫ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। |
ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ, ਗੰਗਾਧਰਾ ਚੂਰਨ ਨੂੰ 'ਅਤੀਸਾਰ' (ਦਸਤ) ਦੇ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਪਸੰਦ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਿੱਧਾ ਪੇਟ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਕੁਚਿਤ ਕਰਕੇ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ 'ਸਟਾਪਿੰਗ' ਏਜੰਟ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਪੇਟ ਨੂੰ ਸੁਕੂਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਗੰਗਾਧਰਾ ਚੂਰਨ ਦਾ ਉਪਯੋਗ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ
ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, 3 ਤੋਂ 6 ਗ੍ਰਾਮ (ਅੱਧਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਚਮਚ) ਚੂਰਨ ਨੂੰ ਗੁਨਗੁਨੇ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਦਸਤ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਭੁੰਨੇ ਹੋਏ ਜੀਰੇ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਲੈਣ ਨਾਲ ਅਸਰ ਦੁੱਗਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਖੁਰਾਕ ਉਮਰ ਅਨੁਸਾਰ ਘਟਾ ਕੇ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਗੰਗਾਧਰਾ ਚੂਰਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਪਯੋਗ ਕੀ ਹੈ?
ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਉਪਯੋਗ ਤੇਜ਼ ਦਸਤ (Atisara) ਅਤੇ ਪੇਟ ਦੀ ਗਰਮੀ ਕਰਕੇ ਹੋਈ ਪੇਟ ਖਰਾਬੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ 'ਗ੍ਰਾਹੀ' ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪੇਟ ਵਿੱਚੋਂ ਵਾਧੂ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਸੋਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਗੰਗਾਧਰਾ ਚੂਰਨ ਕਿਵੇਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਇਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 3-6 ਗ੍ਰਾਮ (ਅੱਧਾ ਚਮਚ) ਗੁਨਗੁਨੇ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਭੁੰਨੇ ਹੋਏ ਜੀਰੇ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਵੈਦ ਦੀ ਸਲਾਹ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ।
ਕੀ ਗੰਗਾਧਰਾ ਚੂਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਸਾਈਡ ਇਫੈਕਟ ਹੈ?
ਜੇਕਰ ਇਸਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਕਫ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਬੱਧਕੋਣ (ਕਬਜ਼) ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਤੇਜਪੱਤਾ: ਪੰਜਾਬੀ ਘਰਾਂ ਦਾ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਪਾਚਨ ਟੋਨਿਕ
ਤੇਜਪੱਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਖਾਣੇ ਦਾ ਮਸਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਪਾਚਨ ਅੱਗ (ਅੱਗਨੀ) ਨੂੰ ਬੁਲੰਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸਦੀ ਗਰਮ ਤਾਸੀਰ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਸੇਵਨ ਵਿੱਚ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਵ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘਟਾਓ
ਵ੍ਰਿੱਧੀ ਇੱਕ ਠੰਢੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਸ਼ਟਵਰਗ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਤਵਕ (ਦਾਲਚੀਨੀ): ਸਰਦੀ, ਸੋਜ ਅਤੇ ਮੈਟਾਬॉਲਿਜ਼ਮ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ
ਤਵਕ ਜਾਂ ਦਾਲਚੀਨੀ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਸੀਮਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਮਹਾਮੰਜਿਸ਼ਠਾਦੀ: ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖਾ
ਮਹਾਮੰਜਿਸ਼ਠਾਦੀ ਆਯੁਰਵੈਦ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਦਵਾਈ ਹੈ ਜੋ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੁਹਾਸੇ ਅਤੇ ਦਾਗ-ਧੱਬਿਆਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਪਰਪਟਕ (ਗੁੜੀਆ): ਪਿੱਤ ਅਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਸਿਹਤ ਲਈ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਸਿਹਤਮੰਦ ਸ਼ਕਤੀ
ਪਰਪਟਕ ਜਾਂ ਗੁੜੀਆ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਇਲਾਜ ਹੈ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਐਨਜ਼ਾਈਮਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਚਵਿਆ (Chavya): ਪਾਚਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਕਫ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਏਤਕਾਰ
ਚਵਿਆ (Chavya) ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਐਵੁਰਵੇਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਕਫ਼ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੇਟ ਦੇ ਕੁਝ ਕੁਝਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ