ਦ੍ਰਾਖਾਦੀ ਕਵਾਥ: ਬੁਖਾਰ, ਹੈਂਗਓਵਰ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਠੰਢਕ ਭਰਿਆ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ

ਦ੍ਰਾਖਾਦੀ ਕਵਾਥ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਪੀਣਾ ਕਿਵੇਂ ਹੈ?

ਦ੍ਰਾਖਾਦੀ ਕਵਾਥ ਇੱਕ ਮੀਠਾ ਅਤੇ ਠੰਢਕ ਭਰਿਆ ਕਾੜ੍ਹਾ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੰਗੂਰ (ਦ੍ਰਾਖਾ) ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਨਾਲ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਬੁਖਾਰ, ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਬਿਮਾਰੀ (ਹੈਂਗਓਵਰ) ਅਤੇ ਪਿੱਤ (ਕੱਚੇ) ਦੀ ਅਸੰਤੁਲਨਤਾ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਠੋਰ ਦਵਾਈਆਂ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਗੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਟੌਨਿਕ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਬਹੁਤ ਸਾਧਾਰਨ ਹੈ: ਸੁੱਕੇ ਅੰਗੂਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਪਾਣੀ ਅੱਧਾ ਨਾ ਰਹਿ ਜਾਵੇ, ਫਿਰ ਇਸਨੂੰ ਛਾਣ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਸਵੇਰੇ ਗਰਮ ਜਾਂ ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰਕੇ ਪੀਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਪੇਟ ਦੀ ਤਾਪਸ਼ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਸਕੇ ਜਾਂ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਅਸਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।

ਪੁਰਾਣੇ ਗਰੰਥ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੂਤ੍ਰ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਯੋਗ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਦੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਲਈ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਯਾਦ ਰੱਖੋ: ਦ੍ਰਾਖਾਦੀ ਕਵਾਥ ਉਹ ਕੁਝ ਐਸੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਉਪਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਪਾਚਨ ਨੂੰ ਰੋਕੇ ਬਿਨਾ ਲਹੂ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਗਰ (ਲੀਵਰ) ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਧੁੱਪ ਤੇਜ਼ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬੁਖਾਰ ਵਧ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਕਾੜ੍ਹਾ ਕੁਦਰਤੀ ਠੰਢਕ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਸੋਜ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਦ੍ਰਾਖਾਦੀ ਕਵਾਥ ਦੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗੁਣ ਕੀ ਹਨ?

ਦ੍ਰਾਖਾਦੀ ਕਵਾਥ ਦੀਆਂ ਚਿਕਿਤਸਾਤਮਕ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਇਸਦੇ ਖਾਸ ਗੁਣਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਗਰਮੀ ਵਾਲੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਈ ਬਿਹਤਰੀਨ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਰਸ (ਸਵਾਦ) ਮਿੱਠਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਵੀਰਯ (ਸ਼ਕਤੀ) ਠੰਢਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਦਾ ਹੈ।

ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗੁਣ ਸਾਰਣੀ

ਇਹ ਕਾੜ੍ਹਾ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਰਮੀ ਕਾਰਨ ਚਿੜਚਿੜਾਪਣ, ਚੌਖਾ ਪਿਆਸ ਲੱਗਣਾ ਜਾਂ ਜਿਗਰ ਦੀ ਗਰਮੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸੇਵਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਦ੍ਰਾਖਾਦੀ ਕਵਾਥ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਕਦੋਂ ਪੀਣਾ ਹੈ?

ਇਸਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ 50-60 ਗ੍ਰਾਮ ਸੁੱਕੇ ਅੰਗੂਰਾਂ (ਖੁਸ਼ਕ ਅੰਗੂਰ) ਅਤੇ 4 ਕੱਪ ਪਾਣੀ ਲਓ। ਅੰਗੂਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਭਿਓਂ ਕੇ ਫਿਰ ਉਬਾਲੋ। ਜਦੋਂ ਪਾਣੀ ਘਟ ਕੇ 1 ਕੱਪ ਰਹਿ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਆਂਚ ਘਟਾ ਕੇ ਹਲਕਾ ਸੁੱਕਾ ਕਰੋ। ਇਸਨੂੰ ਠੰਢਾ ਹੋਣ ਦਿਓ ਅਤੇ ਛਾਣ ਲਓ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਚਾਹੇ ਤਾਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਸ਼ਹਿਦ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਬੁਖਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਦ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਬਿਹਤਰ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਦਿਨ ਵਿੱਚ 2 ਵਾਰ, ਸਵੇਰੇ ਖਾਲੀ ਪੇਟ ਜਾਂ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਪੀਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ (FAQ)

ਨੋਟ: ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਦਵਾਈ ਜਾਂ ਉਪਾਅ ਅਪਣਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਚਿਕਿਤਸਕ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ।