ਧਾਨ (ਚਾਵਲ)
ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ
ਧਾਨ (ਚਾਵਲ): ਪਿੱਤ ਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਠੰਢਾ ਅਨਾਜ
ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ
AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ
ਧਾਨ (ਚਾਵਲ) ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੈ?
ਧਾਨ ਜਾਂ ਚਾਵਲ, ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਮੁੱਖ ਅਨਾਜ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਅਨਾਜ ਹੈ ਜੋ ਪਾਚਨ ਅੱਗ 'ਤੇ ਬੋਝ ਨਾ ਪਾਉਂਦਿਆਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਾਲਾ ਚਾਵਲ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਸੀਂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਕਾਉਂਦੇ ਹਾਂ, ਇਸਦੇ ਮਿੱਠੇ ਸਵਾਦ ਅਤੇ ਠੰਢੇ ਗੁਣਾਂ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸਾਡੀਆਂ ਦਾਦੀ-ਨਾਨੀਆਂ ਜਾਣਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਘੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਪਕਾਇਆ ਗਿਆ ਚਾਵਲ ਤਣਾਅ ਭਰੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸੁਕੂਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਭਾਰੀ ਅਤੇ ਤੇਲ ਵਰਗੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਪੇਟ ਦੀ ਕੰਧ ਨੂੰ ਢੱਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਮਲੀਤਾ ਜਾਂ ਜਲਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਧਾਨ 'ਓਜਸ' (ਰੋਗ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਸ਼ਕਤੀ) ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਫੈਲੇ ਤਾਂਦਲ ਊਰਜਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਧਾਨ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੁਝ ਭੋਜਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਪਿੱਤ ਦੇ ਅਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਦਵਾਈ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਤਾਕਤ ਵਾਪਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਧਾਨ ਕਿਵੇਂ ਪਿੱਤ ਅਤੇ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਧਾਨ ਆਪਣੀ ਠੰਢੀ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਸਵਾਦ ਕਾਰਨ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੋਜ, ਅਮਲੀਤਾ ਜਾਂ ਗਰਮੀ ਕਾਰਨ ਚਮੜੀ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਢੁਕਵਾਂ ਭੋਜਨ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਕਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਗਰਮ ਅਤੇ ਘੀ ਨਾਲ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਹਜ਼ਮ ਹੋ ਸਕੇ।
ਚਾਵਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਭੁੱਖ ਮਿਟਾਉਣ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਕਪਣ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਧਾਨ ਦੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਗੁਣ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ
| ਗੁਣ (Property) | ਵਿਵਰਣ (Punjabi Description) |
|---|---|
| ਰਸ (Taste) | ਮਿੱਠਾ (Madhura) - ਇਹ ਸਵਾਦ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। |
| ਗੁਣ (Qualities) | ਗੁਰੂ (ਭਾਰੀ) ਅਤੇ ਸਨਿਗਧ (ਤੇਲ ਵਰਗਾ) - ਇਹ ਪੇਟ ਨੂੰ ਢੱਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁੱਕਪਣ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ। |
| ਵੀਰਯ (Potency) | ਸ਼ੀਤਲ (ਠੰਢਾ) - ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੱਗ ਜਾਂ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। |
| ਵਿਪਾਕ (Post-digestive effect) | ਮਿੱਠਾ - ਪਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। |
| ਦੋਸ਼ ਕਾਰਜ (Dosha Effect) | ਪਿੱਤ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੱਫ਼ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਾਇਆ ਜਾਵੇ। |
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ (FAQ)
ਕੀ ਧਾਨ (ਚਾਵਲ) ਉੱਚ ਪਿੱਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਲਈ ਚੰਗਾ ਹੈ?
ਹਾਂ, ਧਾਨ ਉੱਚ ਪਿੱਤ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭੋਜਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਠੰਢੀ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਮਿੱਠਾ ਸਵਾਦ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਸੋਜ ਅਤੇ ਅਮਲੀਤਾ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਚਾਵਲ ਖਾ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਵਾਤ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਚਾਵਲ ਖਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਕਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਗਰਮ ਅਤੇ ਘੀ ਨਾਲ ਸੇਵਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸੁੱਕਾ ਜਾਂ ਠੰਢਾ ਚਾਵਲ ਵਾਤ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਚਾਵਲ ਪਾਚਨ ਲਈ ਭਾਰੀ ਹੈ?
ਜੇ ਚਾਵਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਕਾਇਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਘੀ ਜਾਂ ਮਸਾਲਿਆਂ (ਜਿਵੇਂ ਜੀਰਾ) ਨਾਲ ਪਕਾਇਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਹਲਕਾ ਅਤੇ ਪਾਚਨ-ਮਿੱਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੱਚਾ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਚਾਵਲ ਹਜ਼ਮ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਔਖਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਕੀ ਧਾਨ (ਚਾਵਲ) ਉੱਚ ਪਿੱਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਲਈ ਚੰਗਾ ਹੈ?
ਹਾਂ, ਧਾਨ ਉੱਚ ਪਿੱਤ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭੋਜਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਠੰਢੀ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਮਿੱਠਾ ਸਵਾਦ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਸੋਜ ਅਤੇ ਅਮਲੀਤਾ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਚਾਵਲ ਖਾ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਵਾਤ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਚਾਵਲ ਖਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਕਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਗਰਮ ਅਤੇ ਘੀ ਨਾਲ ਸੇਵਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸੁੱਕਾ ਜਾਂ ਠੰਢਾ ਚਾਵਲ ਵਾਤ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਚਾਵਲ ਪਾਚਨ ਲਈ ਭਾਰੀ ਹੈ?
ਜੇ ਚਾਵਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਕਾਇਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਘੀ ਜਾਂ ਮਸਾਲਿਆਂ (ਜਿਵੇਂ ਜੀਰਾ) ਨਾਲ ਪਕਾਇਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਹਲਕਾ ਅਤੇ ਪਾਚਨ-ਮਿੱਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੱਚਾ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਚਾਵਲ ਹਜ਼ਮ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਔਖਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਤੇਜਪੱਤਾ: ਪੰਜਾਬੀ ਘਰਾਂ ਦਾ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਪਾਚਨ ਟੋਨਿਕ
ਤੇਜਪੱਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਖਾਣੇ ਦਾ ਮਸਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਪਾਚਨ ਅੱਗ (ਅੱਗਨੀ) ਨੂੰ ਬੁਲੰਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸਦੀ ਗਰਮ ਤਾਸੀਰ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਸੇਵਨ ਵਿੱਚ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਵ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘਟਾਓ
ਵ੍ਰਿੱਧੀ ਇੱਕ ਠੰਢੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਸ਼ਟਵਰਗ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਤਵਕ (ਦਾਲਚੀਨੀ): ਸਰਦੀ, ਸੋਜ ਅਤੇ ਮੈਟਾਬॉਲਿਜ਼ਮ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ
ਤਵਕ ਜਾਂ ਦਾਲਚੀਨੀ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਸੀਮਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਮਹਾਮੰਜਿਸ਼ਠਾਦੀ: ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖਾ
ਮਹਾਮੰਜਿਸ਼ਠਾਦੀ ਆਯੁਰਵੈਦ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਦਵਾਈ ਹੈ ਜੋ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੁਹਾਸੇ ਅਤੇ ਦਾਗ-ਧੱਬਿਆਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਪਰਪਟਕ (ਗੁੜੀਆ): ਪਿੱਤ ਅਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਸਿਹਤ ਲਈ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਸਿਹਤਮੰਦ ਸ਼ਕਤੀ
ਪਰਪਟਕ ਜਾਂ ਗੁੜੀਆ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਇਲਾਜ ਹੈ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਐਨਜ਼ਾਈਮਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਚਵਿਆ (Chavya): ਪਾਚਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਕਫ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਏਤਕਾਰ
ਚਵਿਆ (Chavya) ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਐਵੁਰਵੇਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਕਫ਼ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੇਟ ਦੇ ਕੁਝ ਕੁਝਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ