ਧਤੂਰਾ (Dhattura): ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਅਸਥਮਾ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਲਈ ਸ਼ੁੱਧ ਵਰਤੋਂ
ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ
AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ
ਧਤੂਰਾ (Dhattura) ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੈ?
ਧਤੂਰਾ (Dhattura) ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਕੱਚੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ 'ਸ਼ੋਧਨ' (ਸਾਫ਼ ਕਰਨ) ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਰਾਹੀਂ ਅਸਥਮਾ, ਗਹਿਰੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਦਰਦ ਅਤੇ ਸਕਿਨ ਰੋਗਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦਵਾਈ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੱਚੇ ਪੌਦੇ ਨੂੰ ਛੂਹਣਾ ਖਤਰਨਾਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਇਸਨੂੰ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਨਿੰਬੂ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਫ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਦਰਦ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਭਵ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਿਘੰਟੂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਹੋਰ ਆਮ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ।
"ਧਤੂਰਾ ਇੱਕ ਗਰਮੀ ਵਾਲਾ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬੰਦ ਹੋਣ ਅਤੇ ਵਾਤ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।"
ਧਤੂਰਾ ਦੇ ਗੁਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕੀ ਹਨ?
ਇਸਦਾ ਸੁਆਦ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਇਸਦੀ ਕਾਰਜ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਕੌੜਾਪਨ (Tikta) ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸਦੀ ਤਿੱਖਾਪਨ (Katu) ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਲਗਮ ਨੂੰ ਤੋੜਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੌਜੂਦਾ ਸਪਲੀਮੈਂਟਾਂ ਵਾਂਗ ਹਲਕਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ, ਸਗੋਂ ਇਸਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਕਾਰਨ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮਾਹਿਰ ਦੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਧਤੂਰਾ ਦੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਗੁਣ (Properties Table)
| ਪ੍ਰੋਪਰਟੀ (Property) | ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ (Punjabi) | ਪ੍ਰਭਾਵ (Effect) |
|---|---|---|
| ਰਸ (Rasa) | ਕੌੜਾ ਅਤੇ ਤਿੱਖਾ (Tikta, Katu) | ਕਾਫ਼ੀ ਬਲਗਮ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਕੱਢਦਾ ਹੈ। |
| ਗੁਣ (Guna) | ਹਲਕਾ ਅਤੇ ਤਿੱਖਾ (Laghu, Tikshna) | ਗਹਿਰੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। |
| ਵਿਰਿਆ (Virya) | ਗਰਮ (Ushna) | ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। |
| ਵਿਪਾਕ (Vipaka) | ਤਿੱਖਾ (Katu) | ਪਾਚਨ ਤੰਤਰ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। |
| ਦੋਸ਼ (Dosha) | ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ (Kapha, Vata) | ਪਾਪਨਾਤਮਕ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ। |
"ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਧਤੂਰਾ ਉਹਨਾਂ ਗੰਭੀਰ ਸਥਿਤੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ੁੱਧ ਔਜ਼ਾਰ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਹੋਰ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਗੁਆ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।"
ਧਤੂਰਾ ਦੀ ਸਹੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਧਤੂਰਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਇਸਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸ਼ੁੱਧ ਦਵਾਈ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਧਤੂਰਾ ਚੂਰਨ ਜਾਂ ਤਿਕਤਾ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਖੁਰਾਕ ਬਹੁਤ ਸੂਖਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਗਲਤੀ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਸਨੂੰ ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮਾਤਰਾ ਡਾਕਟਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਧਤੂਰਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਹੜੀਆਂ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ ਰੱਖਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ?
ਕੱਚੇ ਧਤੂਰੇ ਦੇ ਪੱਤੇ ਜਾਂ ਬੀਜ ਸਿੱਧੇ ਖਾਣਾ ਜਾਂ ਛੂਹਣਾ ਬਹੁਤ ਖਤਰਨਾਕ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਕਾਰਨ ਚੱਕਰ ਆਉਣੇ, ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਗੜਬੜ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ, ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਜਿਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਜਾਂ ਜਿਗਰ ਦੇ ਸਮੱਸਿਆ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਿਸੇ ਅਨੁਭਵੀ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਚਿਕਿਤਸਕ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਧਤੂਰਾ ਦਾ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਉਪਯੋਗ ਕੀ ਹੈ?
ਧਤੂਰਾ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ (ਅਸਥਮਾ) ਅਤੇ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਧਤੂਰਾ ਕਿਵੇਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਧਤੂਰਾ ਕਦੇ ਵੀ ਖੁਦ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਸਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ੁੱਧ ਦਵਾਈ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਖੁਰਾਕ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਅਤੇ ਸਹੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਕੀ ਧਤੂਰਾ ਦੇ ਕੋਈ ਪਾਜ਼ੀਟਿਵ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹਨ?
ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਇਹ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਹਿਰੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਸਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਕਾਰਨ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਲਾਹ ਦੇ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਧਤੂਰਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ ਰੱਖਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ?
ਕੱਚੇ ਧਤੂਰੇ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਸੰਪਰਕ ਨਾ ਕਰੋ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੈ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਨਵੀਂ ਚੀਜ਼ ਜਾਂ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰੋ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਤੇਜਪੱਤਾ: ਪੰਜਾਬੀ ਘਰਾਂ ਦਾ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਪਾਚਨ ਟੋਨਿਕ
ਤੇਜਪੱਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਖਾਣੇ ਦਾ ਮਸਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਪਾਚਨ ਅੱਗ (ਅੱਗਨੀ) ਨੂੰ ਬੁਲੰਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸਦੀ ਗਰਮ ਤਾਸੀਰ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਸੇਵਨ ਵਿੱਚ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਵ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘਟਾਓ
ਵ੍ਰਿੱਧੀ ਇੱਕ ਠੰਢੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਸ਼ਟਵਰਗ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਤਵਕ (ਦਾਲਚੀਨੀ): ਸਰਦੀ, ਸੋਜ ਅਤੇ ਮੈਟਾਬॉਲਿਜ਼ਮ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ
ਤਵਕ ਜਾਂ ਦਾਲਚੀਨੀ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਸੀਮਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਮਹਾਮੰਜਿਸ਼ਠਾਦੀ: ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖਾ
ਮਹਾਮੰਜਿਸ਼ਠਾਦੀ ਆਯੁਰਵੈਦ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਦਵਾਈ ਹੈ ਜੋ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੁਹਾਸੇ ਅਤੇ ਦਾਗ-ਧੱਬਿਆਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਪਰਪਟਕ (ਗੁੜੀਆ): ਪਿੱਤ ਅਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਸਿਹਤ ਲਈ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਸਿਹਤਮੰਦ ਸ਼ਕਤੀ
ਪਰਪਟਕ ਜਾਂ ਗੁੜੀਆ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਇਲਾਜ ਹੈ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਐਨਜ਼ਾਈਮਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਚਵਿਆ (Chavya): ਪਾਚਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਕਫ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਏਤਕਾਰ
ਚਵਿਆ (Chavya) ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਐਵੁਰਵੇਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਕਫ਼ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੇਟ ਦੇ ਕੁਝ ਕੁਝਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ