ਧਾਤਰੀ ਲੋਹ
ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ
ਧਾਤਰੀ ਲੋਹ: ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਦਵਾਈ ਜੋ ਖੂਨ ਦੀ ਕਮੀ, ਪੀਲੀਆ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ਾਬੀਤਾ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਦੀ ਹੈ
ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ
AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ
ਧਾਤਰੀ ਲੋਹ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਧਾਤਰੀ ਲੋਹ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਘੋਲ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੰਬੇ (Amla) ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਲੋਹੇ ਦੀ ਭਸਮ ਮਿਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਖੂਨ ਦੀ ਕਮੀ (ਐਨੀਮੀਆ), ਪੀਲੀਆ ਅਤੇ ਪੇਟ ਦੀ ਤੇਜ਼ਾਬੀਤਾ (Acidity) ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਅੰਬੇ ਦਾ ਖੱਟਾ ਅਤੇ ਮਿੱਠਾ ਸਵਾਦ ਲੋਹੇ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਲਦੀ ਸੋਖਣ ਲਈ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਕਬਜ਼ ਜਿਹੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨਾ ਹੋਣ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਧਾਤੂਆਂ ਨੂੰ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਉਣ ਨਾਲ ਉਹ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਡੂੰਘੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬੀ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਗਰਮ ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਘਿਓ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੰਤੁਲਿਤ ਰਹੇ। ਇਸਦੀ ਇੱਕ ਖਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦਾ ਵੀਰਿਆ (ਊਰਜਾ) ਸ਼ੀਤਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵ ਇਹ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਗਰਮੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਜਦਕਿ ਬਾਕੀ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਗਰਮੀ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਵ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਿਘੰਟੂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸ਼ੀਤਲ ਗੁਣ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਖੂਨ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੱਥ: "ਧਾਤਰੀ ਲੋਹ ਉਹਨਾਂ ਕੁਝ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਲੋਹੇ ਦੇ ਘੋਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਡਕ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਇਹ ਸੋਜ ਜਾਂ ਸਰੀਰਕ ਗਰਮੀ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ।"
ਧਾਤਰੀ ਲੋਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਧਾਤਰੀ ਲੋਹ ਆਪਣੀ ਠੰਡੀ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ-ਖੱਟੇ ਸਵਾਦ ਕਾਰਨ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਜ, ਤੇਜ਼ਾਬੀਤਾ ਅਤੇ ਤੁਮੇਰੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪਿੱਤ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇਪਨ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਦਵਾਈ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ ਖੂਨ ਦੀ ਸਫਾਈ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕੇਵਲ ਲੋਹਾ ਪੂਰਨ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਸਗੋਂ ਪਾਚਨ ਤੰਤਰ ਨੂੰ ਵੀ ਸਹੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਧਾਤਰੀ ਲੋਹ ਦੀਆਂ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ
| ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ (Property) | ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਰਥ | ਵਿਸਤਾਰ |
|---|---|---|
| ਰਸ (Rasa) | ਸਵਾਦ | ਅਮਲ (ਖੱਟਾ) ਅਤੇ ਮਧੁਰ (ਮਿੱਠਾ) - ਲੋਹੇ ਦੀ ਗੰਧ ਨੂੰ ਢੱਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਚਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। |
| ਗੁਣ (Guna) | ਗੁਣ | ਸਨਨ (ਹਲਕਾ) ਅਤੇ ਤਿਖਣ (ਤਿੱਖਾ) - ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਹੈ। |
| ਵੀਰਿਆ (Virya) | ਊਰਜਾ | ਸ਼ੀਤਲ (ਸਰਦ) - ਇਹ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਬਾਕੀ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। |
| ਵਿਪਾਕ (Vipaka) | ਪਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਸਰ | ਮਧੁਰ (ਮਿੱਠਾ) - ਪਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। |
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ (FAQ)
ਕੀ ਧਾਤਰੀ ਲੋਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਲੈਣਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ?
ਹਾਂ, ਜੇਕਰ ਇਸਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ 4 ਤੋਂ 8 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਲਈ ਸਹੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬਿਨਾਂ ਸਲਾਹ ਦੇ ਲੈਣਾ ਸਿਹਤ ਲਈ ਖਤਰਨਾਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਧਾਤਰੀ ਲੋਹ ਲੈ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ?
ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਤੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਖੁਰਾਕ 'ਤੇ ਹੀ ਇਹ ਦਵਾਈ ਲੈ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਇਸਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਖਤਰਨਾਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਧਾਤਰੀ ਲੋਹ ਪੇਟ ਖਰਾਬ ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਅੰਬਾ (Amla) ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਇਹ ਪੇਟ ਨੂੰ ਖਰਾਬ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਹ ਕਬਜ਼ ਜਾਂ ਗੈਸ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਡਕ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਕੀ ਧਾਤਰੀ ਲੋਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਲੈਣਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ?
ਹਾਂ, ਜੇਕਰ ਇਸਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ 4 ਤੋਂ 8 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਲਈ ਸਹੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ।
ਕੀ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਧਾਤਰੀ ਲੋਹ ਲੈ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ?
ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਤੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਖੁਰਾਕ 'ਤੇ ਹੀ ਇਹ ਦਵਾਈ ਲੈ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕੀ ਧਾਤਰੀ ਲੋਹ ਪੇਟ ਖਰਾਬ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕਬਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਅੰਬਾ (Amla) ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਇਹ ਪੇਟ ਨੂੰ ਖਰਾਬ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਕਬਜ਼ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਦਾਦੀਮਾਦੀ ਘਿਓ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਗਰਭਵਤੀਆਂ ਲਈ ਲੋਹੇ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ
ਦਾਦੀਮਾਦੀ ਘਿਓ ਗਰਭਵਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਲਈ ਲੋਹੇ ਦੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦੇਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਇਲਾਜ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ ਖੂਨ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਗਰਭਾਸ਼ਯ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ ਸੌਖੇ ਪ੍ਰਸਵ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਗੋਰੋਚਨਾ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਚਮੜੀ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਖਜ਼ਾਨਾ
ਗੋਰੋਚਨਾ ਗਾਏ ਦੇ ਪਿਤਤ ਪੱਥਰ ਤੋਂ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਨਿੰਬੂ (Lemon) ਦੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਫਾਇਦੇ: ਪਾਚਨ ਅਤੇ Vata ਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਸੁਨਹਿਰੀ ਰਾਹ
ਨਿੰਬੂ (Lemon) ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਖੱਟਾ ਫਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਅਤੇ Vata ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਤਕੜੀ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਪਾਚਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਮਿੱਠਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਈਸਬਗੁਲਾ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਕਬਜ਼ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਸਿਹਤ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ
ਈਸਬਗੁਲਾ ਕਬਜ਼ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਨੂੰ ਸੁਚਾਰੂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਸੋਖ ਕੇ ਮਲ ਨੂੰ ਨਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਗੰਭਾਰੀ ਫਲ: ਚਿੰਤਾ ਦੂਰ ਕਰਨ, ਤਵਚਾ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਪਿੱਤ ਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ
ਗੰਭਾਰੀ ਫਲ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਵਾਤ-ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਜਖ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਠੰਡਾ ਟੋਨਿਕ ਹੈ ਜੋ ਚਿੰਤਾ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਚੰਗੀ ਨੀਂਦ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਤਿਲ ਦਾ ਤੇਲ: ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਉਪਾਅ
ਤਿਲ ਦਾ ਤੇਲ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਲਈ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਤੇਲ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਗਰਮ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਇਸਨੂੰ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਗਹਿਰੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਕੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਬਿਹਤਰੀਨ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ