ਧਤੂਰੇ ਦੇ ਬੀਜ: ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਅਸਥਮਾ ਅਤੇ ਤਿੱਖੇ ਦਰਦ ਲਈ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤੋਂ

ਧਤੂਰੇ ਦੇ ਬੀਜ ਕੀ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?

ਧਤੂਰੇ ਦੇ ਬੀਜ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ 'ਧਤੂਰਾ' ਜਾਂ 'ਕੰਟੀਲੇ ਸੇਬ' ਦੇ ਬੀਜ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਅਸਥਮਾ ਅਤੇ ਗਹਿਰੇ ਦਰਦ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤਾਕਤਵਰ ਪੌਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਬੀਜਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ (ਸ਼ੋਧਨ) ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੱਚੇ ਬੀਜ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਵਾਲੇ ਤਿੱਖੇ ਗੁਣਾਂ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇਹ ਬੀਜ ਛੋਟੇ, ਚਪਟੇ ਅਤੇ ਕਿਡਨੀ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖਾਸ ਮਿੱਟੀ ਜਿਹੀ ਤੇ ਹਲਕੀ ਕੌੜੀ ਸੁਗੰਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਅਨੁਭਵੀ ਵੈਦ ਹੀ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਾਰੀਕ ਪੀਸ ਕੇ ਗਰਮ ਘੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਮਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਖੁਰਾਕ ਗ੍ਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਅਤੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਕਾਰਨ, ਇਹ ਬੀਜ ਆਮ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਵੈਦ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਹੀ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਧਤੂਰੇ ਦੇ ਬੀਜ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਤਾਕਤਵਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸਲਈ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਵਾਤ ਅਤੇ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।

ਧਤੂਰੇ ਦੇ ਬੀਜ ਦੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਗੁਣ ਕੀ ਹਨ?

ਧਤੂਰੇ ਦੇ ਬੀਜ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਵਿੱਚ ਗਰਮ (ਉਸ਼ਣ) ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਨਲੀਆਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਸਾਰਣੀ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਮੁੱਖ ਗੁਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ:

ਸੁਸ੍ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਬੀਜ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਹ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਔਸ਼ਧ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਗਰਮੀ ਕਾਰਨ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾ ਕਫ਼ ਪਿਘਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕੀ ਧਤੂਰੇ ਦੇ ਬੀਜ ਅਸਥਮਾ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ?

ਹਾਂ, ਧਤੂਰੇ ਦੇ ਬੀਜ ਗੰਭੀਰ ਅਸਥਮਾ ਲਈ ਇੱਕ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਇਲਾਜ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਇਹ ਕਫ਼ ਦੀ ਵੱਧ ਪੈਦਾਵਾਰ ਕਾਰਨ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਨਲੀਆਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਯੋਗ ਵੈਦ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਗਲਤ ਖੁਰਾਕ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਕੀ ਧਤੂਰੇ ਦੇ ਬੀਜ ਕੱਚੇ ਖਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ?

ਨਹੀਂ, ਧਤੂਰੇ ਦੇ ਬੀਜ ਕੱਚੇ ਹਰਗਿਜ਼ ਨਹੀਂ ਖਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਖਾਣ ਨਾਲ ਗੰਭੀਰ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇਪਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੋ ਜਾਨਲੇਵਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖਾਸ ਤੇਲ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਧਤੂਰੇ ਦੇ ਬੀਜ ਦਰਦ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ?

ਧਤੂਰੇ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ (ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ) ਦੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਤੇਲ ਜਾਂ ਪੇਸਟ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਜਾਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਖਿੱਚਣ 'ਤੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਥਾਨਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਸੁੰਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸੋਜ ਘਟਾ ਕੇ ਰਾਹਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।