ਡੇਡਰਘਨਾ
ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ
ਡੇਡਰਘਨਾ: ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਫੰਗਲ ਸੰਕਰਮਣ ਅਤੇ ਖੁਜਲੀ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਇਲਾਜ
ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ
AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ
ਡੇਡਰਘਨਾ (Dadrughna) ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਖੁਜਲੀ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਠੀਕ ਕਰਦੀ ਹੈ?
ਡੇਡਰਘਨਾ (ਜਿਸਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਾਮ Cassia alata ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਫੰਗਲ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਖੁਜਲੀ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਪੱਤੇ ਨਹੀਂ ਹਨ; ਇਸਦੇ ਪੱਤੇ ਮੋਟੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਅਤੇ ਮੋਮ ਵਰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਵਾਦ ਕੌੜਾ ਅਤੇ ਤਿੱਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਲੋਕ ਤਾਜ਼ੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪੀਸ ਕੇ ਗਾੜ੍ਹਾ ਪੇਸਟ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿੱਧੇ ਪੀੜਤ ਥਾਂ 'ਤੇ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਪੇਸਟ ਤੁਰੰਤ ਫੰਗਸ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖੁਜਲੀ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ ਡੇਡਰਘਨਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਦਵਾਈ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ 'ਦਦਰੂ' (ਰਿੰਗਵਰਮ) ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਵਚਾ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਡੇਡਰਘਨਾ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਫੰਗਲ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਤਿੱਖੇ ਅਤੇ ਗਰਮ ਗੁਣ ਇਸਨੂੰ ਖੁਜਲੀ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਕੀ ਠੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਡੇਡਰਘਨਾ ਦੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਗੁਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕੀ ਹਨ?
ਡੇਡਰਘਨਾ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ, ਸਾਨੂੰ ਇਸਦੇ 'ਦ੍ਰਵਗੁਣ' ਵੱਲ ਦੇਖਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਇਹ ਇੱਕ 'ਉਸ਼ਣ' (ਗਰਮ) ਵੀਰਯ ਵਾਲੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਰਸ 'ਕਟੂ' (ਤਿੱਖਾ) ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਦੀ ਗਰਮਾਹਤ ਖੂਨ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੋਜ ਘਟਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਵ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਿਘੰਟੂ ਇਸਨੂੰ 'ਰਕਤਸ਼ੋਧਕ' (ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ) ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਤਵਚਾ ਨੂੰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਡੇਡਰਘਨਾ ਦੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਗੁਣ (Properties Table)
| ਗੁਣ (Property) | ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਰਥ (Punjabi Meaning) | ਵੇਰਵਾ (Description) |
|---|---|---|
| ਰਸ (Rasa) | ਤਿੱਖਾ ਅਤੇ ਕੌੜਾ | ਤਿੱਖਾ (Katu) ਅਤੇ ਕੌੜਾ (Tikta) ਸਵਾਦ ਇਸਨੂੰ ਫੰਗਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। |
| ਗੁਣ (Guna) | ਲਘੂ ਅਤੇ ਰੂਖਾ | ਹਲਕਾ ਅਤੇ ਸੁੱਕਾ ਗੁਣ ਤਵਚਾ ਦੀ ਅਤਿਰਿਕਤ ਨਮੀ (Kapha) ਨੂੰ ਸੋਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। |
| ਵੀਰਯ (Virya) | ਉਸ਼ਣ (ਗਰਮ) | ਇਸਦੀ ਗਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਫੰਗਸ ਨੂੰ ਜੜ੍ਹ ਤੋਂ ਖਤਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। |
| ਵਿਪਾਕ (Vipaka) | ਕਟੂ (ਤਿੱਖਾ) | ਪਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਤਿੱਖਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਾਚਨ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। |
ਇਹ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਪਾ (Kapha) ਅਤੇ ਪਿੱਤ (Pitta) ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਵਾਤ (Vata) ਦੋਸ਼ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦਾ ਸੇਵਨ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ ਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਗਰਮ ਹੈ।
ਡੇਡਰਘਨਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ?
ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਤਰੀਕਾ ਤਾਜ਼ੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦਾ ਪੇਸਟ ਹੈ। ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਓ, ਪੀਸੋ ਅਤੇ ਪੀੜਤ ਥਾਂ 'ਤੇ 15-20 ਮਿੰਟ ਲਈ ਲਗਾਓ। ਸੋਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋ ਲਓ। ਇਸਨੂੰ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ 2-3 ਵਾਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਫਾਇਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ (FAQ)
ਡੇਡਰਘਨਾ ਦੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਉਪਯੋਗ ਕੀ ਹਨ?
ਡੇਡਰਘਨਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ 'ਦਦਰੂ' (ਰਿੰਗਵਰਮ), ਖੁਜਲੀ, ਅਤੇ ਫੰਗਲ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਪਾ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ ਤਵਚਾ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਡੇਡਰਘਨਾ ਦੀ ਖੁਰਾਕ (Dosage) ਕਿੰਨੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ?
ਪੇਸਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਬਾਹਰੋਂ ਲਗਾਉਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੈਣਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਚੂਰਨ (1/2 ਚਮਚ) ਜਾਂ ਕਾਢਾ (1 ਚਮਚ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲ ਕੇ) ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰੋ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ।
ਕੀ ਡੇਡਰਘਨਾ ਸਾਰੀਆਂ ਤਵਚਾ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਈ ਠੀਕ ਹੈ?
ਨਹੀਂ, ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫੰਗਲ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਕੀ ਲਈ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤਵਚਾ 'ਤੇ ਜ਼ਖਮ ਹਨ ਜਾਂ ਸੋਜ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਦਿਖਾਓ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਡੇਡਰਘਨਾ ਦੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਉਪਯੋਗ ਕੀ ਹਨ?
ਡੇਡਰਘਨਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ 'ਦਦਰੂ' (ਰਿੰਗਵਰਮ), ਖੁਜਲੀ, ਅਤੇ ਫੰਗਲ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਪਾ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ ਤਵਚਾ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਡੇਡਰਘਨਾ ਦੀ ਖੁਰਾਕ (Dosage) ਕਿੰਨੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ?
ਪੇਸਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਬਾਹਰੋਂ ਲਗਾਉਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੈਣਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਚੂਰਨ (1/2 ਚਮਚ) ਜਾਂ ਕਾਢਾ (1 ਚਮਚ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲ ਕੇ) ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰੋ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ।
ਕੀ ਡੇਡਰਘਨਾ ਸਾਰੀਆਂ ਤਵਚਾ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਈ ਠੀਕ ਹੈ?
ਨਹੀਂ, ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫੰਗਲ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਕੀ ਲਈ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤਵਚਾ 'ਤੇ ਜ਼ਖਮ ਹਨ ਜਾਂ ਸੋਜ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਦਿਖਾਓ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਤੇਜਪੱਤਾ: ਪੰਜਾਬੀ ਘਰਾਂ ਦਾ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਪਾਚਨ ਟੋਨਿਕ
ਤੇਜਪੱਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਖਾਣੇ ਦਾ ਮਸਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਪਾਚਨ ਅੱਗ (ਅੱਗਨੀ) ਨੂੰ ਬੁਲੰਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸਦੀ ਗਰਮ ਤਾਸੀਰ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਸੇਵਨ ਵਿੱਚ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਵ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘਟਾਓ
ਵ੍ਰਿੱਧੀ ਇੱਕ ਠੰਢੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਸ਼ਟਵਰਗ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਤਵਕ (ਦਾਲਚੀਨੀ): ਸਰਦੀ, ਸੋਜ ਅਤੇ ਮੈਟਾਬॉਲਿਜ਼ਮ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ
ਤਵਕ ਜਾਂ ਦਾਲਚੀਨੀ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਸੀਮਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਮਹਾਮੰਜਿਸ਼ਠਾਦੀ: ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖਾ
ਮਹਾਮੰਜਿਸ਼ਠਾਦੀ ਆਯੁਰਵੈਦ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਦਵਾਈ ਹੈ ਜੋ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੁਹਾਸੇ ਅਤੇ ਦਾਗ-ਧੱਬਿਆਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਪਰਪਟਕ (ਗੁੜੀਆ): ਪਿੱਤ ਅਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਸਿਹਤ ਲਈ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਸਿਹਤਮੰਦ ਸ਼ਕਤੀ
ਪਰਪਟਕ ਜਾਂ ਗੁੜੀਆ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਇਲਾਜ ਹੈ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਐਨਜ਼ਾਈਮਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਚਵਿਆ (Chavya): ਪਾਚਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਕਫ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਏਤਕਾਰ
ਚਵਿਆ (Chavya) ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਐਵੁਰਵੇਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਕਫ਼ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੇਟ ਦੇ ਕੁਝ ਕੁਝਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ