ਚਕਰਮਰਦ ਦੇ ਲਾਭ
ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ
ਚਕਰਮਰਦ ਦੇ ਲਾਭ: ਖੁਸ਼ਕ ਚਮੜੀ, ਰਿੰਗਵਰਮ ਅਤੇ ਪੇਟ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਇਲਾਜ
ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ
AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ
ਚਕਰਮਰਦ (Chakramarda) ਕੀ ਹੈ?
ਚਕਰਮਰਦ ਇੱਕ ਆਮ ਲਤਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਉਪਯੋਗ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਖੁਸ਼ਕ ਚਮੜੀ, ਰਿੰਗਵਰਮ ਅਤੇ ਕਬਜ਼ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਾਮ Cassia tora ਹੈ। ਇਸਦੇ ਬੀਜਾਂ ਦੇ ਆਕਾਰ ਕਾਰਨ ਹੀ ਇਸਨੂੰ 'ਚਕਰਮਰਦ' (ਚੱਕਰ ਵਰਗੇ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤਾਜ਼ੇ ਪੱਤੇ ਪੀਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇੱਕ ਖਾਸ ਗੰਧ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ।
ਪੁਰਾਤਨ ਗ੍ਰੰ�ਥ ਭਵਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਿਘੰਟੂ ਅਨੁਸਾਰ, ਚਕਰਮਰਦ ਨੂੰ ਕੁਸ਼ਠਘਨ (ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗ ਨਾਸ਼ਕ) ਅਤੇ ਰੇਚਨ (ਪਾਚਕ) ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਹਲਕੀਆਂ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਤੋਂ ਉਲਟ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਵਾਧੂ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਕਵਕ (fungus) ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਤਿੱਖਾਪਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਿੰਗਵਰਮ ਦੇ ਦਾਗਾਂ 'ਤੇ ਤਾਜ਼ੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦਾ ਪੇਸਟ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਬਜ਼ ਲਈ ਭੁੰਨੇ ਹੋਏ ਬੀਜਾਂ ਦਾ ਪਾਊਡਰ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
"ਚਕਰਮਰਦ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਚਮੜੀ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੁੱਕੇ ਰੋਗਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਖਜ਼ਾਨਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।"
ਚਕਰਮਰਦ ਦੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗੁਣ ਕੀ ਹਨ?
ਚਕਰਮਰਦ ਦੇ ਗੁਣ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਇਸਦਾ ਸਵਾਦ ਕੌੜਾ ਅਤੇ ਕਸੈਲਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ (ਵਿਰਿਆ) ਗਰਮ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਣ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਵਾਧੂ ਨਮੀ ਨੂੰ ਸੁਕਾਉਣ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਬਿਹਤਰੀਨ ਹਨ, ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਵਧੇਰੇ ਨਾ ਹੋਵੇ।
| ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗੁਣ | ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਖਿਆ |
|---|---|
| ਰਸ (ਸਵਾਦ) | ਕੌੜਾ (Tikta) ਅਤੇ ਕਸੈਲਾ (Kashaya) |
| ਗੁਣ (ਭਾਰੀ/ਹਲਕਾ) | ਹਲਕਾ ਅਤੇ ਤਿੱਖਾ |
| ਵਿਰਿਆ (ਊਰਜਾ) | ਗਰਮ (Ushna) |
| ਵਿਪਾਕ (ਪਾਚਨ ਬਾਅਦ) | ਤਿੱਖਾ (Katu) |
| ਦੋਸ਼ ਪ੍ਰਭਾਵ | ਕਫ਼ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਵਾਤ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ |
"ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਚਕਰਮਰਦ ਦੀ ਤਿੱਖਾਪਨ ਸ਼ਕਤੀ ਚਮੜੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ਿੱਦੀ ਰੋਗਾਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।"
ਚਕਰਮਰਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ?
ਚਕਰਮਰਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੋ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ: ਬਾਹਰੀ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ। ਬਾਹਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਤਾਜ਼ੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦਾ ਪੇਸਟ ਬਣਾ ਕੇ ਖੁਜਲੀ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਭੁੰਨੇ ਹੋਏ ਬੀਜਾਂ ਦਾ ਪਾਊਡਰ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਦ ਨਾਲ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਯਾਦ ਰੱਖੋ, ਇਹ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਗਰਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਇਸਨੂੰ ਸੀਮਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਰਤੋ।
ਚਕਰਮਰਦ ਲਈ ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ (FAQ)
ਕੀ ਚਕਰਮਰਦ ਰਿੰਗਵਰਮ ਲਈ ਅਸਰਦਾਰ ਹੈ?
ਹਾਂ, ਚਕਰਮਰਦ ਰਿੰਗਵਰਮ (ਦਦਰੁ) ਲਈ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੇ ਐਂਟੀ-ਫੰਗਲ ਅਤੇ ਸੁਕਾਉਣ ਵਾਲੇ ਗੁਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਤਾਜ਼ੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦਾ ਪੇਸਟ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਖੁਜਲੀ ਘਟਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਕਰਮਣ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਚਕਰਮਰਦ ਦੇ ਬੀਜ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਲੈਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ?
ਨਹੀਂ, ਚਕਰਮਰਦ ਦੇ ਬੀਜ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਨਹੀਂ ਲੈਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਿੱਤ (ਗਰਮੀ) ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਲੋੜ ਪੈਣ 'ਤੇ ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਕੀ ਗਰਭਵਤੀ ਮਾਵਾਂ ਚਕਰਮਰਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ?
ਨਹੀਂ, ਗਰਭਵਤੀ ਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਚਕਰਮਰਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੀ ਤਿੱਖਾਪਨ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ।
ਡਿਸਕਲੇਮਰ: ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਸਿੱਖਿਆ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਦਵਾਈ ਜਾਂ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਜ਼ਰੂਰ ਸਲਾਹ ਕਰੋ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਕੀ ਚਕਰਮਰਦ ਰਿੰਗਵਰਮ ਲਈ ਅਸਰਦਾਰ ਹੈ?
ਹਾਂ, ਚਕਰਮਰਦ ਰਿੰਗਵਰਮ ਲਈ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੇ ਐਂਟੀ-ਫੰਗਲ ਗੁਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਤਾਜ਼ੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦਾ ਪੇਸਟ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਖੁਜਲੀ ਘਟਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਕਰਮਣ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਚਕਰਮਰਦ ਦੇ ਬੀਜ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਲੈਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ?
ਨਹੀਂ, ਚਕਰਮਰਦ ਦੇ ਬੀਜ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਨਹੀਂ ਲੈਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਲੋੜ ਪੈਣ 'ਤੇ ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਚਕਰਮਰਦ ਦੇ ਬੀਜ ਕਿਵੇਂ ਖਾਏ ਜਾਣ?
ਚਕਰਮਰਦ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੁੰਨ ਕੇ ਪਾਊਡਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਾਊਡਰ ਨੂੰ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਦ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮਾਤਰਾ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ ਹੀ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਲਵੰਗਾਦੀ ਵਰਤੀ: ਗਲੇ ਦੀ ਖਰਾਸ਼, ਖਾੰਸੀ ਅਤੇ ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਬਦਬੂ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਆਇੁਰਵੈਦਿਕ ਇਲਾਜ
ਲਵੰਗਾਦੀ ਵਰਤੀ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਆਇੁਰਵੈਦਿਕ ਔਸ਼ਧ ਹੈ ਜੋ ਗਲੇ ਦੀ ਖਰਾਸ਼ ਅਤੇ ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਬਦਬੂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਖਾਸ ਗੁਣ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਸਿਧਾਂਤ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਸਤਾਵਰੀ: ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਹਾਰਮੋਨਲ ਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਸੁਨਹਿਰੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ
ਸਤਾਵਰੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ, ਹਾਰਮੋਨਲ ਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵੀ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕਰਨ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਕੈਸ਼ੋਰ ਗੁਗਗੁਲ: ਗਠਿਆ, ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਅਤੇ ਖੰਘੀ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਦਵਾਈ
ਕੈਸ਼ੋਰ ਗੁਗਗੁਲ ਗਠਿਆ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਲਈ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਉਪਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਘਟਾਏ ਬਿਨਾਂ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾ ਹੋਏ ਕਚਰੇ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਧਮਾਸਾ ਦੇ ਲਾਭ: ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨਾ, ਚਮੜੀ ਦੇ ਘਾਵ ਠੀਕ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਦਰਦ
ਧਮਾਸਾ ਇੱਕ ਕੌੜੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਘਾਵਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੱਧੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਤੋਂ ਫੋੜਿਆਂ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਪੁਨਰਨਵਾਦਿ ਗੁਗਗੁਲ: ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਸੋਜ, ਗੌਟ ਅਤੇ ਸੂਜਨ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਇਲਾਜ
ਪੁਨਰਨਵਾਦਿ ਗੁਗਗੁਲ ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਸੋਜ ਅਤੇ ਗੌਟ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਇਲਾਜ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਸਾਹ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਹੱਲ
ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਕੰਟੇਦਾਰ ਜੜ੍ਹ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਮੋਟੇ ਬਲਗਮ ਨੂੰ ਪਤਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
2 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ