ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਦੇ ਫਾਇਦੇ
ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ
ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਸਾਹ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਹੱਲ
ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ
AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ
ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਕੀ ਹੈ?
ਬ੍ਰਿਹਤੀ (ਸੋਲੇਨਮ ਇੰਡੀਕਮ) ਇੱਕ ਕੰਟੇਦਾਰ ਪੌਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਛੋਟੇ ਸਫੈਦ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਪੀਲੇ ਫਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੁੱਕੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉੱਗਣ ਵਾਲੀ ਇਹ ਜੜ੍ਹ, ਆਧੁਨਿਕ ਖੇਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ 'ਇੰਡੀਅਨ ਏਗਪਲਾਂਟ' ਕਹਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਭਾਰੀ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਣ ਅਤੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਦੇਣ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਕਿਸੇ ਆਮ ਸਬਜ਼ੀ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦਾ ਸਵਾਦ ਬਹੁਤ ਕੌੜਾ ਅਤੇ ਤਿੱਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ (ਸੂਤਰ ਸਥਾਨ) ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਨੂੰ ਸਵਸਥ (ਹਾਂਸਣ ਵਿੱਚ ਤਕਲੀਫ) ਅਤੇ ਕਾਸ (ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਖੰਘ) ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਅਨਿਵਾਰੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬਿਨਾਂ ਫੇਫੜਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁੱਕੇ, ਮੋਟੇ ਬਲਗਮ ਨੂੰ ਪਤਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਜੜ੍ਹ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਹ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੇ 'ਦਸਮੂਲ' (ਦਸ ਜੜ੍ਹਾਂ) ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭਾਗ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸਰੀਰ ਦੇ ਗਹਿਰੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਰੋਗਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਦੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਗੁਣ ਕੀ ਹਨ?
ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਗੁਣ ਇਸਦਾ 'ਉਸ਼ਨ' (ਗਰਮ) ਵਿਰਿਆ ਅਤੇ 'ਕਟੁ' (ਤਿੱਖਾ) ਰਸ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਣ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ (ਅਮ) ਨੂੰ ਪਚਾਉਣ ਅਤੇ ਕਫ਼ (ਕਫ਼ ਦੋਸ਼) ਤੇ ਹਵਾ (ਵਾਤ ਦੋਸ਼) ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਜੜ੍ਹ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਭੌਤਿਕ ਰਚਨਾ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਸੰਪਰਕ ਕਰਕੇ ਰੋਗਾਂ ਨੂੰ ਜੜ੍ਹੋਂ ਖਤਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
| ਗੁਣ (Property) | ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਖਿਆ |
|---|---|
| ਰਸ (ਸਵਾਦ) | ਕੌੜਾ ਅਤੇ ਤਿੱਖਾ (ਕਟੁ ਅਤੇ ਤਿਕਤ) |
| ਗੁਣ (ਗੁਣ) | ਹਲਕਾ ਅਤੇ ਰੋਸ਼ਨ (ਲਘੂ ਅਤੇ ਰੂਖਾ) |
| ਵਿਰਿਆ (ਸ਼ਕਤੀ) | ਗਰਮ (ਉਸ਼ਨ) |
| ਵਿਪਾਕ (ਹਜ਼ਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਭਾਵ) | ਤਿੱਖਾ (ਕਟੁ) |
| ਦੋਸ਼ ਪ੍ਰਭਾਵ | ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਕਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਿਤ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ |
ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਕਿਵੇਂ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ?
ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਨੂੰ ਕੱਚਾ ਨਹੀਂ ਖਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਸਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਖਾਸ ਫਾਰਮੂਲੇ ਜਾਂ ਜੜ੍ਹ ਦੇ ਰਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਤਿੱਖਾ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਕਾਰਨ, ਘਰੇਲੂ ਖਾਣੇ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਕੋਈ ਸਥਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਡਾਕਟਰ ਹੀ ਇਸਦੀ ਸਹੀ ਮਾਤਰਾ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਸਰੀਰ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਆਮ ਸਵਾਲ ਅਤੇ ਜਵਾਬ (FAQ)
ਕੀ ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਖਾਣ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ?
ਨਹੀਂ, ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਖਾਣ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਤਾਕਤਵਰ ਦਵਾਈ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਸਮੇਂ ਲਈ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਕੱਚਾ ਖਾਣਾ ਕੀ ਹੈ?
ਕੱਚੇ ਜਾਂ ਢੁਕਵੇਂ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਕਾਏ ਗਏ ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਦੇ ਫਲ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਇਸਦੇ ਫਲਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਸਿਰਫ਼ ਡਾਕਟਰ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਜੜ੍ਹ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਬਣੇ ਖਾਸ ਇਲਾਜ ਹੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਕੀ ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਖਾਣ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ?
ਨਹੀਂ, ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਖਾਣ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਤਾਕਤਵਰ ਦਵਾਈ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਸਮੇਂ ਲਈ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਮੈਂ ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਕੱਚਾ ਖਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?
ਨਹੀਂ, ਕੱਚੇ ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਦੇ ਫਲ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਫਲਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਸਿਰਫ਼ ਡਾਕਟਰ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਜੜ੍ਹ ਦੇ ਇਲਾਜ ਹੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਕਿਹੜੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ?
ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਹ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ (ਸਵਸਥ), ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਖੰਘ (ਕਾਸ), ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਪਤਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਤੇਜਪੱਤਾ: ਪੰਜਾਬੀ ਘਰਾਂ ਦਾ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਪਾਚਨ ਟੋਨਿਕ
ਤੇਜਪੱਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਖਾਣੇ ਦਾ ਮਸਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਪਾਚਨ ਅੱਗ (ਅੱਗਨੀ) ਨੂੰ ਬੁਲੰਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸਦੀ ਗਰਮ ਤਾਸੀਰ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਸੇਵਨ ਵਿੱਚ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਵ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘਟਾਓ
ਵ੍ਰਿੱਧੀ ਇੱਕ ਠੰਢੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਸ਼ਟਵਰਗ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਤਵਕ (ਦਾਲਚੀਨੀ): ਸਰਦੀ, ਸੋਜ ਅਤੇ ਮੈਟਾਬॉਲਿਜ਼ਮ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ
ਤਵਕ ਜਾਂ ਦਾਲਚੀਨੀ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਸੀਮਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਮਹਾਮੰਜਿਸ਼ਠਾਦੀ: ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖਾ
ਮਹਾਮੰਜਿਸ਼ਠਾਦੀ ਆਯੁਰਵੈਦ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਦਵਾਈ ਹੈ ਜੋ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੁਹਾਸੇ ਅਤੇ ਦਾਗ-ਧੱਬਿਆਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਪਰਪਟਕ (ਗੁੜੀਆ): ਪਿੱਤ ਅਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਸਿਹਤ ਲਈ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਸਿਹਤਮੰਦ ਸ਼ਕਤੀ
ਪਰਪਟਕ ਜਾਂ ਗੁੜੀਆ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਇਲਾਜ ਹੈ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਐਨਜ਼ਾਈਮਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਚਵਿਆ (Chavya): ਪਾਚਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਕਫ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਏਤਕਾਰ
ਚਵਿਆ (Chavya) ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਐਵੁਰਵੇਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਕਫ਼ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੇਟ ਦੇ ਕੁਝ ਕੁਝਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ