ਭੂਰਜ (ਹਿਮਾਲਿਆਂ ਦੀ ਬਿਰਚ)
ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ
ਭੂਰਜ (ਹਿਮਾਲਿਆਂ ਦੀ ਬਿਰਚ): ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਅਤੇ ਕਫ਼ ਦੇ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਇਲਾਜ
ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ
AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ
ਭੂਰਜ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਸੀ?
ਭੂਰਜ, ਜਿਸਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਲਿਆਂ ਦੀ ਬਿਰਚ (Himalayan Birch) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰ ਨਿਕਾਲਣ (Detox) ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਇਸਦੀ ਪਤਲੀ, ਸਫ਼ੈਦ ਅਤੇ ਕਾਗਜ਼ ਵਰਗੀ ਬਾਹਰੀ ਛਾਲ ਨੂੰ ਦਰੱਖਤ ਤੋਂ ਛਿੱਲ ਕੇ ਲਿਖਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਸਨੂੰ 'ਹਿਮਾਲਿਆਂ ਦਾ ਕਾਗਜ਼' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਚਾਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ ਭੂਰਜ ਦੀ ਖਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜ਼ਹਿਰ (Visha) ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਠੀਕ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਘਾਵਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਭੂਰਜ ਦੀ ਸੁੱਕੀ ਛਾਲ ਨੂੰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਹਲਕੀ ਅਤੇ ਟੁੱਟਣ ਵਾਲੀ (brittle) ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸਵਾਦ ਕਸੈਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਸੁੱਕਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਨੁਭਵ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸਦੇ ਔਸ਼ਧੀ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ: ਇਹ ਸੋਜ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਅਤਿਰਿਕਤ ਨਮੀ ਨੂੰ ਸੋਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਨੂੰ ਟਾਈਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅਕਸਰ ਕੇਵਲ ਅਲੱਗ ਕੀਤੇ ਰਸਾਇਣਾਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਯੁਰਵੇਦ ਪੂਰੀ ਛਾਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੰਤੁਲਨ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਚਨ ਧੀਮਾ ਹੈ ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਫ਼ (ਸ਼ਲੇਸ਼ਮ) ਦੀ ਬਹੁਤਾਤ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।
"ਭੂਰਜ ਦੀ ਛਾਲ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅਤਿਰਿਕਤ ਨਮੀ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸੋਖਣ ਵਾਲਾ ਕੁਦਰਤੀ ਸੋਖਣ ਵਾਲਾ (absorbent) ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।"
ਭੂਰਜ ਦੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਗੁਣ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ?
ਭੂਰਜ ਨੂੰ ਗਰਮ ਵਿਰਿਆ (Ushna Virya) ਅਤੇ ਕਸੈਲੇ ਰਸ (Kashaya Rasa) ਵਾਲੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਕਫ਼ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਘਾਵਾਂ ਨੂੰ ਭਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਔਸ਼ਧ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਲੇਬਲ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਮੋਟਾਪੇ (ਸ਼ਲੇਸ਼ਮ) ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਬਦਲਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਗਰਮੀ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ ਜਮ੍ਹਾ ਹੋਏ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਚਮੜੀ 'ਤੇ ਬਣੇ ਸੋਜ ਵਾਲੇ ਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਸੁਕਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਭੂਰਜ ਦੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਗੁਣ ਸਾਰਣੀ
| ਗੁਣ (Property) | ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਵਿਆਖਿਆ | ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ |
|---|---|---|
| ਰਸ (Rasa) | ਕਸੈਲਾ (Kashaya) | ਸੋਜ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਘਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁਕਾਉਂਦਾ ਹੈ। |
| ਗੁਣ (Guna) | ਸੂਖਮ ਅਤੇ ਰੂਖਾ (Light & Dry) | ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਅਤਿਰਿਕਤ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦਾ ਹੈ। |
| ਵਿਰਿਆ (Virya) | ਉਸ਼ਨ / ਗਰਮ (Hot) | ਕਫ਼ (ਸ਼ਲੇਸ਼ਮ) ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। |
| ਵਿਪਾਕ (Vipaka) | ਕਟੂ (Pungent) | ਪਾਚਨ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ ਨੂੰ ਸਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। |
| ਦੋਸ਼ ਕਾਰਜ | ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। | ਕਫ਼-ਜਨਿਤ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਸੋਜ ਵਾਲੇ ਰੋਗਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। |
"ਚਾਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਭੂਰਜ ਦੀ ਛਾਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਘਾਵਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਜੋ ਦੂਜੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਨਾਲ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ।"
ਭੂਰਜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਲਈ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ?
ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਭੂਰਜ ਦੀ ਛਾਲ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲ ਕੇ ਇੱਕ ਕਸਾਈ (decoction) ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਚਮੜੀ ਦੇ ਕੱਟ-ਫੋੜਾਂ ਅਤੇ ਸੋਜ 'ਤੇ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਮੜੀ 'ਤੇ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਚੂਰਨ (powder) ਵਜੋਂ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਗਿੱਲੇ ਘਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁਕਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਫ਼ ਦੀ ਬਹੁਤਾਤ ਜਾਂ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਭੂਰਜ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਦ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਕਸ ਕਰਕੇ ਖਾਣਾ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਗਰਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸਨੂੰ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ (FAQ)
ਭੂਰਜ ਦੀ ਛਾਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਲਾਭ ਕੀ ਹਨ?
ਭੂਰਜ ਦੀ ਛਾਲ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਪਯੋਗ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜੋ ਘਾਵ ਜੋ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਕਸੈਲੇ ਗੁਣਾਂ ਕਾਰਨ ਇਹ ਖੂਨ ਵਹਿਣਾ ਰੋਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਭੂਰਜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ?
ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਭੂਰਜ ਦੀ ਵਿਰਿਆ ਗਰਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਪਿੱਤ (Pitta) ਦੋਸ਼ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਢੁਕਵਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋਗੇ, ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ਾਬੀਤਾ, ਸੋਜ ਜਾਂ ਚਮੜੀ 'ਤੇ ਦਾਣੇ ਪੈ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਭੂਰਜ ਨੂੰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਤੁਸੀਂ ਭੂਰਜ ਦੀ ਸੁੱਕੀ ਛਾਲ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ 10-15 ਮਿੰਟ ਲਈ ਉਬਾਲ ਸਕਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਸਨੂੰ ਛਾਣ ਕੇ ਚਮੜੀ 'ਤੇ ਲਾ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਗਰਮ ਕਰਕੇ ਪੀ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਸਨੂੰ ਪੀਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰੋ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਭੂਰਜ ਦੀ ਛਾਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਲਾਭ ਕੀ ਹਨ?
ਭੂਰਜ ਦੀ ਛਾਲ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਠੀਕ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਘਾਵਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਕਸੈਲੇ ਗੁਣ ਖੂਨ ਵਹਿਣਾ ਰੋਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦੇ ਹਨ।
ਕੀ ਭੂਰਜ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਖਤਰਨਾਕ ਹੈ?
ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਭੂਰਜ ਦੀ ਵਿਰਿਆ ਗਰਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ਾਬੀਤਾ ਜਾਂ ਸੋਜ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਵਰਤਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਭੂਰਜ ਦੀ ਛਾਲ ਨੂੰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਤੁਸੀਂ ਭੂਰਜ ਦੀ ਛਾਲ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲ ਕੇ ਕਸਾਈ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜੋ ਚਮੜੀ 'ਤੇ ਲਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਇਸਨੂੰ ਪੀਸ ਕੇ ਚੂਰਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਖਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਹਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਜ਼ਰੂਰ ਲਓ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਤੇਜਪੱਤਾ: ਪੰਜਾਬੀ ਘਰਾਂ ਦਾ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਪਾਚਨ ਟੋਨਿਕ
ਤੇਜਪੱਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਖਾਣੇ ਦਾ ਮਸਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਪਾਚਨ ਅੱਗ (ਅੱਗਨੀ) ਨੂੰ ਬੁਲੰਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸਦੀ ਗਰਮ ਤਾਸੀਰ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਸੇਵਨ ਵਿੱਚ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਵ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘਟਾਓ
ਵ੍ਰਿੱਧੀ ਇੱਕ ਠੰਢੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਸ਼ਟਵਰਗ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਤਵਕ (ਦਾਲਚੀਨੀ): ਸਰਦੀ, ਸੋਜ ਅਤੇ ਮੈਟਾਬॉਲਿਜ਼ਮ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ
ਤਵਕ ਜਾਂ ਦਾਲਚੀਨੀ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਸੀਮਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਮਹਾਮੰਜਿਸ਼ਠਾਦੀ: ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖਾ
ਮਹਾਮੰਜਿਸ਼ਠਾਦੀ ਆਯੁਰਵੈਦ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਦਵਾਈ ਹੈ ਜੋ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੁਹਾਸੇ ਅਤੇ ਦਾਗ-ਧੱਬਿਆਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਪਰਪਟਕ (ਗੁੜੀਆ): ਪਿੱਤ ਅਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਸਿਹਤ ਲਈ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਸਿਹਤਮੰਦ ਸ਼ਕਤੀ
ਪਰਪਟਕ ਜਾਂ ਗੁੜੀਆ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਇਲਾਜ ਹੈ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਐਨਜ਼ਾਈਮਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਚਵਿਆ (Chavya): ਪਾਚਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਕਫ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਏਤਕਾਰ
ਚਵਿਆ (Chavya) ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਐਵੁਰਵੇਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਕਫ਼ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੇਟ ਦੇ ਕੁਝ ਕੁਝਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ