ਭੁਨਿੰਬਾ (Phyllanthus niruri): ਲੀਵਰ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਅਤੇ ਪਿੱਤਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ
ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ
AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ
ਭੁਨਿੰਬਾ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਲੀਵਰ ਅਤੇ ਤਾਪ ਲਈ ਕਿਉਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ?
ਭੁਨਿੰਬਾ (Phyllanthus niruri) ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕੌੜੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਲੀਵਰ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਤਾਪ ਅਤੇ ਪਿੱਤਾ ਦੇ ਅਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 'ਭੂਮੀ ਅਮ੍ਰਿਤ' (ਧਰਤੀ ਦਾ ਅਮ੍ਰਿਤ) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਸ਼ਰੀਰ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਹਿਰ ਨਿਕਾਲਣ (detoxification) ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਭਾਵ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਿਘੰਟੂ ਇਸਨੂੰ ਪਿੱਤਾ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਨ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।
ਇਸਦਾ ਕੌੜਾ ਸਵਾਦ (Tikta Rasa) ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਏ ਕਚਰੇ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ (Sheeta Virya) ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੋਜ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਚੇਤਾਵਨੀ: ਜੇਕਰ ਇਸਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵੱਧ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਵਾਤਾ ਨੂੰ ਬੇਚੈਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੁੱਕਾਪਨ ਅਤੇ ਗੈਸ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਭੁਨਿੰਬਾ ਦੇ ਗੁਣ: ਇਹ ਪਿੱਤਾ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ?
| ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਗੁਣ | ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ | ਸਿਹਤ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ |
|---|---|---|
| ਰਸ (ਸਵਾਦ) | ਤਿਕਤ (ਕੌੜਾ) | ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਵਿੱਚੋਂ ਜਮ੍ਹਾਂ ਤੇਲ/ਕਚਰੇ ਨੂੰ ਹਟਾਉਂਦਾ ਹੈ |
| ਗੁਣ (ਗੁਣਵੱਤਾ) | ਲਘੂ (ਹਲਕਾ) | ਸਰੀਰ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਸਾਫ਼-ਸਫਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ |
| ਵਿਰਯ (ਤਾਪਮਾਨ) | ਸ਼ੀਤਲ (ਠੰਡਾ) | ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੱਤ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਪਿੱਤਾ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ |
| ਵਿਪਾਕ (ਪਾਚਨ ਪ੍ਰਭਾਵ) | ਕਟੂ (ਤਿੱਖਾ) | ਪਾਚਨ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਵਾਤਾ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ |
ਭੁਨਿੰਬਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ? (ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਤਰੀਕੇ)
ਦੱਖਣ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਰਵਾਇਤ ਹੈ ਕਿ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਾਜ਼ੇ ਪੱਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਨਾਲ ਚਬਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਹੀ ਮਾਤਰਾ ਲੈਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
- ਪਿੱਤਾ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ: 1-2 ਗ੍ਰਾਮ ਚੂਰਨ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਕੇ ਸਵੇਰੇ ਪੀਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲੀਵਰ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
- ਵਾਤਾ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ: ਖਾਲੀ ਪੇਟ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਕਰੋ। ਇਸਨੂੰ ਆਟੇ ਜਾਂ ਦਹੀਂ ਨਾਲ ਲੈਣਾ ਵਧੇਰੇ ਢੁਕਵਾਂ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਪੇਟ ਖਰਾਬ ਨਾ ਹੋਵੇ।
- ਕਾਢਾ (Decoction): 1 ਚਮਚ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ 3-4 ਪੱਤੇ ਉਬਾਲ ਕੇ ਛਾਣ ਲਓ ਅਤੇ ਗਰਮ ਹੋਣ 'ਤੇ ਪੀ ਲਓ।
"ਭੂਮੀ ਅਮ੍ਰਿਤ (ਭੁਨਿੰਬਾ) ਦਾ ਕੌੜਾ ਸਵਾਦ ਸਿਰਫ਼ ਪਾਚਨ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦਾ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹਰ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਏ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।"
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ (FAQ)
ਭੁਨਿੰਬਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀ ਹੈ?
ਭੁਨਿੰਬਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਜਵਰ ਨਾਸਕ (ਤਾਪ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲਾ) ਅਤੇ ਪਿੱਤਾ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ। ਇਹ ਲੀਵਰ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੀ ਸਾਫ਼-ਸਫਾਈ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਭੁਨਿੰਬਾ ਕਿਵੇਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਇਸਨੂੰ ਚੂਰਨ (1/2 ਤੋਂ 1 ਚਮਚ), ਕਾਢਾ (1 ਚਮਚ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲ ਕੇ), ਜਾਂ ਗੋਲੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ।
ਕੀ ਭੁਨਿੰਬਾ ਵਾਤਾ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਖਤਰਨਾਕ ਹੈ?
ਹਾਂ, ਜੇਕਰ ਇਸਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਵਾਤਾ ਨੂੰ ਬੇਚੈਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੁੱਕਾਪਨ ਅਤੇ ਗੈਸ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਵਾਤਾ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਤੇਲ ਨਾਲ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਭੁਨਿੰਬਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀ ਹੈ?
ਭੁਨਿੰਬਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਵਰ ਨਾਸਕ (ਤਾਪ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲਾ) ਅਤੇ ਪਿੱਤਾ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ। ਇਹ ਲੀਵਰ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੀ ਸਾਫ਼-ਸਫਾਈ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਭੁਨਿੰਬਾ ਕਿਵੇਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਇਸਨੂੰ ਚੂਰਨ (1/2 ਤੋਂ 1 ਚਮਚ), ਕਾਢਾ (1 ਚਮਚ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲ ਕੇ), ਜਾਂ ਗੋਲੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ।
ਕੀ ਭੁਨਿੰਬਾ ਵਾਤਾ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਖਤਰਨਾਕ ਹੈ?
ਹਾਂ, ਜੇਕਰ ਇਸਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਵਾਤਾ ਨੂੰ ਬੇਚੈਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੁੱਕਾਪਨ ਅਤੇ ਗੈਸ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਵਾਤਾ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਤੇਲ ਨਾਲ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਤੇਜਪੱਤਾ: ਪੰਜਾਬੀ ਘਰਾਂ ਦਾ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਪਾਚਨ ਟੋਨਿਕ
ਤੇਜਪੱਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਖਾਣੇ ਦਾ ਮਸਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਪਾਚਨ ਅੱਗ (ਅੱਗਨੀ) ਨੂੰ ਬੁਲੰਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸਦੀ ਗਰਮ ਤਾਸੀਰ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਸੇਵਨ ਵਿੱਚ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਵ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘਟਾਓ
ਵ੍ਰਿੱਧੀ ਇੱਕ ਠੰਢੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਸ਼ਟਵਰਗ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਤਵਕ (ਦਾਲਚੀਨੀ): ਸਰਦੀ, ਸੋਜ ਅਤੇ ਮੈਟਾਬॉਲਿਜ਼ਮ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ
ਤਵਕ ਜਾਂ ਦਾਲਚੀਨੀ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਸੀਮਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਮਹਾਮੰਜਿਸ਼ਠਾਦੀ: ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖਾ
ਮਹਾਮੰਜਿਸ਼ਠਾਦੀ ਆਯੁਰਵੈਦ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਦਵਾਈ ਹੈ ਜੋ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੁਹਾਸੇ ਅਤੇ ਦਾਗ-ਧੱਬਿਆਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਪਰਪਟਕ (ਗੁੜੀਆ): ਪਿੱਤ ਅਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਸਿਹਤ ਲਈ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਸਿਹਤਮੰਦ ਸ਼ਕਤੀ
ਪਰਪਟਕ ਜਾਂ ਗੁੜੀਆ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਇਲਾਜ ਹੈ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਐਨਜ਼ਾਈਮਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਚਵਿਆ (Chavya): ਪਾਚਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਕਫ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਏਤਕਾਰ
ਚਵਿਆ (Chavya) ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਐਵੁਰਵੇਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਕਫ਼ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੇਟ ਦੇ ਕੁਝ ਕੁਝਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ