ਬਨਫ਼ਸ਼ਾ (Sweet Violet)
ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ
ਬਨਫ਼ਸ਼ਾ (Sweet Violet): ਖਾਸੀ, ਗਲੇ ਦੀ ਜਲਨ ਅਤੇ ਬੁਖਾਰ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਇਲਾਜ | ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ
AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ
ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਬਨਫ਼ਸ਼ਾ ਕੀ ਹੈ?
ਬਨਫ਼ਸ਼ਾ (Sweet Violet) ਇੱਕ ਠੰਡੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਖਾਸੀ, ਗਲੇ ਦੀ ਜਲਨ ਅਤੇ ਬੁਖਾਰ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਦਵਾਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਰੋਕੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਨਰਮ ਚਿਕਿਤਸਕ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਬਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਦੇਖੋ, ਤਾਂ ਇਸਦੇ ਮਖਮਲੀ ਜਾਮਣੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਸੁਗੰਧ ਅਤੇ ਦਿਲ ਵਰਗੇ ਪੱਤੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਛਾਣੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗਲੇ ਦੀ ਖਰਾਸ਼ ਲਈ ਤਾਜ਼ੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਚਬਾਉਣਾ ਜਾਂ ਸੁੱਕੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਚਾਹ ਪੀਣਾ ਇੱਕ ਆਮ ਘਰੇਲੂ ਟੋਟਕਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਬਨਫ਼ਸ਼ਾ ਇੱਕ ਠੰਡੀ, ਮਿੱਠੀ-ਕਸਾਈ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਪਿੱਤ ਅਤੇ ਕਫ਼ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਟੇ ਦੀ ਸੋਜ ਲਈ।
ਬਨਫ਼ਸ਼ਾ ਸਰੀਰ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਇਸਦੇ ਮਿੱਠੇ ਸਵਾਦ ਅਤੇ ਠੰਡੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਕਾਰਨ, ਬਨਫ਼ਸ਼ਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਿੱਤ ਅਤੇ ਕਫ਼ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਬਿਹਤਰ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮੀ ਜਾਂ ਬਲਗਮ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸਦੀ ਭਾਰੀ ਅਤੇ ਤੇਲੀਆਂਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਕਾਰਨ, ਜੇਕਰ ਇਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਹਿਦ ਜਾਂ ਅਦਰਕ ਵਰਗੇ ਗਰਮ ਵਾਹਕ ਦੇ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਬਨਫ਼ਸ਼ੇ ਦੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗੁਣ (Properties)
| ਗੁਣ (Property) | ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਵੇਰਵਾ |
|---|---|
| ਰਸ (Rasa) | ਮਿੱਠਾ ਅਤੇ ਕਸਾਈ (Sweet and Astringent) |
| ਗੁਣ (Guna) | ਭਾਰੀ ਅਤੇ ਤੇਲੀਆਂਦਾ (Heavy and Oily) |
| ਵੀਰਯ (Virya) | ਸ਼ੀਤਲ (ਸਰਦ) (Cooling) |
| ਵਿਪਾਕ (Vipaka) | ਮਿੱਠਾ (Sweet) |
| ਕਾਰਜ (Action) | ਪਿੱਤ ਅਤੇ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸੋਜ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ |
ਬਨਫ਼ਸ਼ਾ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇ?
ਖਾਸੀ ਅਤੇ ਗਲੇ ਦੀ ਜਲਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕਾ ਤਾਜ਼ੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚਬਾਉਣਾ ਜਾਂ ਸੁੱਕੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਦ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਦੀ ਚਾਹ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਦੀ ਰਸਤੀ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚੋਂ ਜਲਨ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੁੱਕੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਚਾਹ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਇੱਕ ਕੱਪ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਚਮਚਾ ਭਰੇ ਸੁੱਕੇ ਬਨਫ਼ਸ਼ੇ ਦੇ ਫੁੱਲ ਪਾਓ ਅਤੇ 5-10 ਮਿੰਟ ਢੱਕ ਕੇ ਛਾਣ ਲਓ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ (FAQ)
ਖਾਸੀ ਲਈ ਬਨਫ਼ਸ਼ਾ ਲੈਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕਾ ਕੀ ਹੈ?
ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਤਰੀਕਾ ਤਾਜ਼ੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚਬਾਉਣਾ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਦ ਨਾਲ ਸੁੱਕੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਗਰਮ ਚਾਹ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਗਲੇ ਦੀ ਖਰਾਸ਼ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਬਨਫ਼ਸ਼ਾ ਤਵਚਾ ਦੀ ਐਲਰਜੀ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਹਾਂ, ਬਨਫ਼ਸ਼ਾ ਗਰਮੀ ਜਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਕਾਰਨ ਹੋਈ ਤਵਚਾ ਦੀ ਐਲਰਜੀ ਅਤੇ ਖੁਜਲੀ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਠੰਡੇ ਗੁਣ ਸੋਜ ਅਤੇ ਲਾਲੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਕੀ ਬੱਚੇ ਬਨਫ਼ਸ਼ਾ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਹਾਂ, ਛੋਟੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਬਨਫ਼ਸ਼ਾ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਖਾਸੀ ਅਤੇ ਬੁਖਾਰ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ, ਪਰੰਤੂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਦਵਾਈ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਵਿਦਵਾਨ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਖਾਸੀ ਲਈ ਬਨਫ਼ਸ਼ਾ ਲੈਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕਾ ਕੀ ਹੈ?
ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕਾ ਤਾਜ਼ੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚਬਾਉਣਾ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਦ ਨਾਲ ਸੁੱਕੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਗਰਮ ਚਾਹ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਗਲੇ ਦੀ ਖਰਾਸ਼ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਬਨਫ਼ਸ਼ਾ ਤਵਚਾ ਦੀ ਐਲਰਜੀ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਹਾਂ, ਬਨਫ਼ਸ਼ਾ ਗਰਮੀ ਜਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਕਾਰਨ ਹੋਈ ਤਵਚਾ ਦੀ ਐਲਰਜੀ ਅਤੇ ਖੁਜਲੀ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਠੰਡੇ ਗੁਣ ਸੋਜ ਅਤੇ ਲਾਲੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਕੀ ਬੱਚੇ ਬਨਫ਼ਸ਼ਾ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਹਾਂ, ਛੋਟੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਬਨਫ਼ਸ਼ਾ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਖਾਸੀ ਅਤੇ ਬੁਖਾਰ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਦਵਾਈ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਵਿਦਵਾਨ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਖਾਰਸੂਤਰ ਲਾਭ: ਬਵਾਸੀਰ ਅਤੇ ਭਗੰਦਰ ਦਾ ਬਿਨਾਂ ਸਰਜਰੀ ਵਾਲਾ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਇਲਾਜ
ਖਾਰਸੂਤਰ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਬਵਾਸੀਰ ਅਤੇ ਭਗੰਦਰ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਵਾਈ-ਭਰਿਆ ਧਾਗਾ ਹੈ ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਸਰਜਰੀ ਦੇ ਬਿਮਾਰ ਟਿਸ਼ੂ ਨੂੰ ਕੱਟਦਾ ਅਤੇ ਠੀਕ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਕਨੀਕ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਗੰਧਕ ਰਸਾਇਣ: ਚਮੜੀ ਦੀ ਸਾਫ਼ੀ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਸੁੱਤਾ ਗੰਧਕ
ਗੰਧਕ ਰਸਾਇਣ ਇੱਕ ਸਾਫ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਗੰਧਕ ਦਾ ਖਾਣ ਹੈ ਜੋ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਚਮੜੀ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੱਚੇ ਗੰਧਕ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦਾ ਸੁਆਦ ਮਿੱਠਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਅਵਿਪਾਤੀਕਰ ਚੂਰਨ: ਤੇਜ਼ਾਬੀਤਾ, ਹਾਰਟਬਰਨ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਦੀ ਅਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਰਾਹਤ
ਅਵਿਪਾਤੀਕਰ ਚੂਰਨ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ਾਬੀਤਾ ਅਤੇ ਹਾਰਟਬਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਉਪਾਏ ਹੈ। ਇਹ ਪੇਟ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਬੁਝਾਏ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਗੋਧੂਮ (ਗੇਹੂੰ): ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗੁਣ
ਗੋਧੂਮ (ਗੇਹੂੰ) ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਨਾਜ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਨਸਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਫ਼ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਸਵਰਣਮਾਖੀਕਾ ਦੇ ਲਾਭ: ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਸਵਰਣਮਾਖੀਕਾ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਖਣਿਜ ਔਖਧ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ੁੱਧ ਭਸਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ ਅਤੇ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦਾ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਅਲਰਕਾ: ਤਵਚਾ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਕਫ਼ ਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ
ਅਲਰਕਾ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜੋ ਤਵਚਾ ਦੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ ਅਤੇ ਮੋਲੀਆਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਪਰ ਕੱਚਾ ਅਲਰਕਾ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ