AyurvedicUpchar
ਅਰਕ ਕ੍ਸ਼ੀਰ — ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ

ਅਰਕ ਕ੍ਸ਼ੀਰ: ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਚਮੜੀ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਅਤੇ ਦਰਦ ਨਿਵਾਰਕ ਇਲਾਜ

6 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋਅੱਪਡੇਟ:

ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ

AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ

ਅਰਕ ਕ੍ਸ਼ੀਰ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?

ਅਰਕ ਕ੍ਸ਼ੀਰ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਧਾਰਨ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ 'ਅਕੰਡ ਦਾ ਦੁੱਧ' ਜਾਂ 'ਮੱਦਾਰ ਦਾ ਦੁੱਧ' (Calotropis gigantea) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤਾਕਤਵਰ ਔਸ਼ਧੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੌਦੇ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲਾ ਗਾੜ੍ਹਾ, ਚਿੱਟਾ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਹੈ ਜੋ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ੁੱਧੀ (ਸ਼ੋਧਨ) ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੰਭੀਰ ਚਮੜੀ ਰੋਗਾਂ ਅਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਗਹਿਰੇ ਦਰਦ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਇਹ ਪਦਾਰਥ ਕੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਕਿਸੇ ਅਨੁਭਵੀ ਵੈਦ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਤੋਂ ਹੀ ਵੈਦ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਗਠੀਆ (Rheumatism) ਦੇ ਦਰਦ ਲਈ ਬਾਹਰੋਂ ਲਗਾਉਣ ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਏ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਤੱਤਾਂ (Ama) ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਲਈ ਬੂੰਦਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਮੂੰਹ ਰਾਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।

ਭਾਵਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਿਘੰਟੂ ਵਰਗੀਆਂ ਕਲਾਸੀਕਲ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਇਸ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤਿੱਖੇ ਅਤੇ ਭੇਦਣ ਵਾਲੇ ਗੁਣ ਵਾਲਾ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ (ਸ੍ਰੋਤਸ) ਵਿੱਚੋਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਗੱਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਾਦ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਰਕ ਕ੍ਸ਼ੀਰ ਉਹਨਾਂ ਕੁਝ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਦਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਕੱਚੇ ਦੁੱਧ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਖਤ ਮMana (Mana) ਹੈ; ਇਲਾਜ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਰੂਪ ਹੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਣੀ ਰਹੇ।

ਇਸ ਪੌਦੇ ਦੀ ਪਛਾਣ ਇਸਦੇ ਵਿਲੱਖਣ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: ਤਾਜ਼ੇ ਪੱਤਿਆਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲਾ ਗਾੜ੍ਹਾ ਚਿੱਟਾ ਦੁੱਧ ਹਵਾ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ 'ਤੇ ਪੀਲਾ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਬੂ ਹਲਕੀ ਤਿੱਖੀ ਅਤੇ ਕੌੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਇਹ ਤਿੱਖਾ (ਕਟੂ) ਅਤੇ ਕੌੜਾ (ਤਿਕਤਾ) ਸੁਆਦ ਹੀ ਇਸਨੂੰ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਵਾਧੂ ਨਮੀ (ਕਫ਼) ਨੂੰ ਸੁਕਾਉਣ ਅਤੇ ਰੁਕੀ ਹੋਈ ਹਵਾ (ਵਾਤ) ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦੀ ਤਪਸ਼ੀਲੀ ਤਾਸੀਰ ਕਾਰਨ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।

ਅਰਕ ਕ੍ਸ਼ੀਰ ਦੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗੁਣ ਕੀ ਹਨ?

ਅਰਕ ਕ੍ਸ਼ੀਰ ਦਾ ਇਲਾਜਕਾਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਇਸਦੀ ਖਾਸ ਔਸ਼ਧੀ ਬਣਾਵਟ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਿੱਖਾ ਅਤੇ ਕੌੜਾ ਸੁਆਦ, ਤਿੱਖੀ ਕੁਦਰਤ ਅਤੇ ਗਰਮ ਤਾਸੀਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜੋ ਪਾਚਨ ਅਤੇ ਖੂਨ ਦੇ ਦੌਰੇ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਣ ਇਸਨੂੰ ਊਤਕਾਂ (Tissues) ਵਿੱਚ ਡੂੰਘਾਈ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਅਸਰਦਾਰ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਹੋਰ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਮੂਲ ਕਾਰਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਗੁਣ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ)ਮੁੱਲਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ ਲਈ ਇਸਦਾ ਅਰਥ
ਰਸ (ਸੁਆਦ)ਕਟੂ, ਤਿਕਤਾਤਿੱਖਾ ਸੁਆਦ ਨਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਕੌੜਾ ਸੁਆਦ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਗੁਣ (ਕੁਦਰਤ)ਤੀਖਣਤਿੱਖਾ ਅਤੇ ਭੇਦਣ ਵਾਲਾ, ਜੋ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਨੂੰ ਡੂੰਘੇ ਊਤਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਅਤੇ ਜਿੱਦੀ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਵੀਰਿਆ (ਤਾਕਤ)ਉਸ਼ਨਗਰਮ ਊਰਜਾ ਜੋ ਪਾਚਨ ਅੱਗ (ਅਗਨੀ) ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਸਰਕੂਲੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਠੰਡੀ ਜਮਾਵਟ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿਪਾਕ (ਪਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ)ਕਟੂਪਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਤਿੱਖਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਾਕੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚੋਂ ਚਯਾਪਚੀ ਕਚਰੇ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਭਾਵ (ਵਿਲੱਖਣ ਕਾਰਵਾਈ)ਵਿਸ਼ ਨਾਸ਼ਨਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਪੱਖ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਨ ਦੀ ਖਾਸ ਕਾਬਲੀਅਤ ਜੋ ਮਾਨਕ ਇਲਾਜਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀਆਂ।

ਅਰਕ ਕ੍ਸ਼ੀਰ ਕਿਹੜੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਜਾਂ ਬਿਗਾੜਦਾ ਹੈ?

ਅਰਕ ਕ੍ਸ਼ੀਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਾਧੂ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਕੇ ਅਤੇ ਰੁਕਾਵਟ ਨੂੰ ਹਟਾ ਕੇ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਇਸਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਸਹੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਦੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਲਈ ਆਦਰਸ਼ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਭਾਰੇਪਨ, ਠੰਡਕ ਜਾਂ ਰੁਕਾਵਟ ਹੋਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੁਰਾਣਾ ਗਠੀਆ (Rheumatoid Arthritis), ਫੰਗਲ ਚਮੜੀ ਦੇ ਸੰਕਰਮਣ, ਜਾਂ ਗਹਿਰੀ ਕਬਜ਼।

ਇਸਦੀ ਤੀਬਰ ਗਰਮ ਤਾਸੀਰ (ਉਸ਼ਨ ਵੀਰਿਆ) ਕਾਰਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਿੱਤ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਪ੍ਰਬਲ ਹੈ ਜਾਂ ਜੋ ਤੀਬਰ ਸੋਜ, ਖੂਨ ਵਹਿਣ ਦੇ ਰੋਗਾਂ, ਜਾਂ ਪੇਪਟਿਕ ਅਲਸਰ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਲਾਜਕਾਰੀ ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਖੁਰਾਕ ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਰੇਖਾ ਬਹੁਤ ਪਤਲੀ ਹੈ, ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਇਸ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਨਾਲ ਸਵੈ-ਇਲਾਜ (Self-medication) ਕਰਨ ਤੋਂ ਸਖਤ ਮਨਾਹੀ ਹੈ।

ਲੋਕ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਰਕ ਕ੍ਸ਼ੀਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਕਰਦੇ ਹਨ?

ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ, ਅਰਕ ਕ੍ਸ਼ੀਰ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਇਕੱਲਾ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ; ਇਸਦੀ ਕਠੋਰਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਖਾਸ ਊਤਕਾਂ ਵੱਲ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਘਿਓ, ਸ਼ਹਿਦ, ਜਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਦੇ ਕਾੜ੍ਹੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਮੜੀ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਈ, ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤੇ ਦੁੱਧ ਦੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦੇ ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਕੇ ਮਸਾਲਿਆਂ, ਦਾਦ, ਜਾਂ ਜਿੱਦੀ ਐਕਜ਼ੀਮਾ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਲਕਾ ਛਾਲੇ ਪੈਣ ਦਾ ਅਸਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦਾ ਹੈ।

ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ, ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤੇ ਦੁੱਧ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਛੋਟੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਵਿੱਚ (ਅਕਸਰ 100mg ਤੋਂ ਘੱਟ) ਦਿੱਤੇ ਗਰਮ ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਘਿਓ ਵਿੱਚ ਘੋਲ ਕੇ ਦਮੇ ਜਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰੋਨਚਾਇਟਿਸ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੱਚੇ ਪੌਦੇ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਟਿਪ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦਸਤਾਨੇ (gloves) ਪਾ ਕੇ ਹੀ ਛੂਹੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਤਾਜ਼ਾ ਰਸ ਚਮੜੀ ਨਾਲ ਲੱਗਣ 'ਤੇ ਤੀਬਰ ਜਲਨ ਅਤੇ ਛਾਲੇ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਪੱਕਾ ਕਰ ਲਓ ਕਿ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਨੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਸ਼ੁੱਧੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ।

ਅਰਕ ਕ੍ਸ਼ੀਰ ਬਾਰੇ ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ

ਕੀ ਅਰਕ ਕ੍ਸ਼ੀਰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ?

ਨਹੀਂ, ਅਰਕ ਕ੍ਸ਼ੀਰ ਕੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਸਖਤ ਮੈਡੀਕਲ ਨਿਗਰਾਨੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਆਮ ਟੌਨਿਕ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋ ਗੰਭੀਰ ਚਮੜੀ ਦੇ ਸੰਕਰਮਣ ਜਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਵਰਗੀਆਂ ਗੰਭੀਰ ਸਥਿਤੀਆਂ ਲਈ ਛੋਟੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬੱਧ ਇਲਾਜ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਰਕ ਕ੍ਸ਼ੀਰ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ?

ਗਲਤ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਤੀਬਰ ਉਲਟੀਆਂ, ਦਸਤ, ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਜਲਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ 'ਤੇ ਛਾਲੇ ਪੈ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਸੇਵਨ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਲਾਈਟ ਅਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ਾਬੀ ਰਿਫਲਕਸ ਜਾਂ ਚਮੜੀ ਦੇ ਦਾਣੇਦਾਰ ਵਰਗੇ ਪਿੱਤ ਦੇ ਲੱਖਣ ਵਧ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਕੀ ਵਜ਼ਨ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਅਰਕ ਕ੍ਸ਼ੀਰ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਹ ਕਫ਼ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਭਾਰੇਪਨ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦੀ ਉੱਚ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇਪਨ ਅਤੇ ਤੀਬਰ ਦਸਤ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਇਸਨੂੰ ਮੁੱਖ ਵਜ਼ਨ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਵਜੋਂ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ। ਵਜ਼ਨ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਜਾਂ ਗੁਗਲੂ ਵਰਗੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਿਕਲਪਾਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਅਰਕ ਕ੍ਸ਼ੀਰ ਕਿੱਥੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ?

ਅਰਕ ਦਾ ਪੌਦਾ (Calotropis gigantea) ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲੀ ਉੱਗਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸੁੱਕੇ ਅਤੇ ਰੇਤਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ। ਇਸਦੇ ਵੱਡੇ, ਚਮੜੇ ਵਰਗੇ ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਪੱਤਾ ਟੁੱਟਣ 'ਤੇ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲਾ ਗਾੜ੍ਹਾ ਚਿੱਟਾ ਦੁੱਧ ਇਸਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਲਈ ਕਾਫੀ ਹੈ।

ਮੈਡੀਕਲ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਅਰਕ ਕ੍ਸ਼ੀਰ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

ਸ਼ੁੱਧੀ (ਸ਼ੋਧਨ) ਵਿੱਚ ਕਈ ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਦੁੱਧ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਦੇ ਕਾੜ੍ਹੇ, ਅਕਸਰ ਗਾਂ ਦੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਉਬਾਲਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਸਦੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਪੱਖ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕੱਚੇ ਅਤੇ ਖਤਰਨਾਕ ਦੁੱਧ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚਿਕਿਤਸਕ ਦਵਾਈ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਏ ਬਿਨਾਂ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।

ਮੈਡੀਕਲ ਅਸਵੀਕਾਰ (Disclaimer): ਅਰਕ ਕ੍ਸ਼ੀਰ ਇੱਕ ਤਾਕਤਵਰ ਔਸ਼ਧੀ ਪਦਾਰਥ ਹੈ ਜੋ ਗਲਤ ਵਰਤੋਂ 'ਤੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲੇਖ ਸਿਰਫ਼ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਮੈਡੀਕਲ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ, ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਿਸੇ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਪ੍ਰੈਕਟੀਸ਼ਨਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰੋ। ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅਰਕ ਕ੍ਸ਼ੀਰ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਜਾਂ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾ ਕਰੋ।

ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ

ਕੀ ਅਰਕ ਕ੍ਸ਼ੀਰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ?

ਨਹੀਂ, ਇਹ ਕੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਡਾਕਟਰੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਹੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਅਰਕ ਕ੍ਸ਼ੀਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਨੁਕਸਾਨ ਕੀ ਹਨ?

ਗਲਤ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਉਲਟੀਆਂ, ਦਸਤ, ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਜਲਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ 'ਤੇ ਛਾਲੇ ਪੈ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਕੀ ਇਸਨੂੰ ਵਜ਼ਨ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਇਸਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਕਾਰਨ ਵਜ਼ਨ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਜਾਂ ਗੁਗਲੂ ਵਰਗੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਿਕਲਪ ਵਧੇਰੇ ਬਿਹਤਰ ਹਨ।

ਅਰਕ ਕ੍ਸ਼ੀਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

ਇਸਨੂੰ ਗਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਹੋਰ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਦੇ ਕਾੜ੍ਹੇ ਨਾਲ ਉਬਾਲ ਕੇ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਸਦਾ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾਪਨ ਦੂਰ ਹੋ ਸਕੇ।

ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ

ਤੇਜਪੱਤਾ: ਪੰਜਾਬੀ ਘਰਾਂ ਦਾ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਪਾਚਨ ਟੋਨਿਕ

ਤੇਜਪੱਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਖਾਣੇ ਦਾ ਮਸਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਪਾਚਨ ਅੱਗ (ਅੱਗਨੀ) ਨੂੰ ਬੁਲੰਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸਦੀ ਗਰਮ ਤਾਸੀਰ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਸੇਵਨ ਵਿੱਚ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ

ਵ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘਟਾਓ

ਵ੍ਰਿੱਧੀ ਇੱਕ ਠੰਢੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਸ਼ਟਵਰਗ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ

ਤਵਕ (ਦਾਲਚੀਨੀ): ਸਰਦੀ, ਸੋਜ ਅਤੇ ਮੈਟਾਬॉਲਿਜ਼ਮ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ

ਤਵਕ ਜਾਂ ਦਾਲਚੀਨੀ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਸੀਮਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ

ਮਹਾਮੰਜਿਸ਼ਠਾਦੀ: ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖਾ

ਮਹਾਮੰਜਿਸ਼ਠਾਦੀ ਆਯੁਰਵੈਦ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਦਵਾਈ ਹੈ ਜੋ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੁਹਾਸੇ ਅਤੇ ਦਾਗ-ਧੱਬਿਆਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।

3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ

ਪਰਪਟਕ (ਗੁੜੀਆ): ਪਿੱਤ ਅਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਸਿਹਤ ਲਈ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਸਿਹਤਮੰਦ ਸ਼ਕਤੀ

ਪਰਪਟਕ ਜਾਂ ਗੁੜੀਆ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਇਲਾਜ ਹੈ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਐਨਜ਼ਾਈਮਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ

ਚਵਿਆ (Chavya): ਪਾਚਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਕਫ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਏਤਕਾਰ

ਚਵਿਆ (Chavya) ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਐਵੁਰਵੇਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਕਫ਼ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੇਟ ਦੇ ਕੁਝ ਕੁਝਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।

3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ

ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ

ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.

  • • Charaka Samhita (चरक संहिता)
  • • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
  • • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਹ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਸਿਰਫ਼ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ. ਇੱਥੇ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਦਾ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਹੈ. ਕੋਈ ਵੀ ਇਲਾਜ ਅਪਣਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.

ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ

ਅਰਕ ਕ੍ਸ਼ੀਰ: ਫਾਇਦੇ, ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਵਰਤੋਂ | AyurvedicUpchar