ਪਟਵਾਚੀਰਾ (Apamarga) ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਪੇਟ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜੜ੍ਹੋਂ ਵਿਸ਼ ਕੱਢਣ ਦਾ ਦੇਸੀ ਇਲਾਜ
ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ
AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ
ਪਟਵਾਚੀਰਾ (Apamarga) ਕੀ ਹੈ?
ਪਟਵਾਚੀਰਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ Prickly Chaff Flower ਅਤੇ ਬਨਸਪਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ Achyranthes aspera ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਪੇਟ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਅਤੇ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਤਿੱਖੀ ਅਤੇ ਗਰਮ ਤਾਸੀਰ ਵਾਲੀ ਬੂਟੀ ਹੈ। ਇਹ ਕੋਈ ਹਲਕਾ ਟਾਨਿਕ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਹੋਏ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ (ਆਮਾ) ਨੂੰ ਖੁਰਚ ਕੇ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਦਾ ਗੁਣ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਜਾਂ ਖਾਲੀ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਉੱਗਦਾ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਜਿਸਦੇ ਬੀਜ ਕੱਪੜਿਆਂ ਨਾਲ ਇੰਨੇ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਚਿਪਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਝਾੜਨ 'ਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗਦੇ। ਆਯੁਰਵੈਦ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਬੂਟੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਲੰਬੀ ਬੀਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਾਕਤ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੀ 'ਰਸਾਇਣ' (Rejuvenator) ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਟਵਾਚੀਰਾ (Apamarga) ਦੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗੁਣ ਕਿਹੜੇ ਹਨ?
ਪਟਵਾਚੀਰਾ ਦੀ ਤਾਸੀਰ ਗਰਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਸੁਆਦ ਤਿੱਖਾ ਅਤੇ ਕੌਵਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਇਸਦੀ ਖੁਰਾਕ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਚੱਖਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਤਿੱਖਾਪਨ ਅਤੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਹਲਕੀ ਗਰਮਾਹਟ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਦੀ 'ਉਸ਼ਨ ਵੀਰਿਆ' (ਗਰਮ ਤਾਕਤ) ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਹਲਕੇ ਅਤੇ ਤਿੱਖੇ ਗੁਣਾਂ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸੂਖਮ ਰਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਪਤਲਾ ਕਰਕੇ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਪਟਵਾਚੀਰਾ (Apamarga) ਦੇ ਮੁੱਖ ਗੁਣ
| ਗੁਣ | ਵੇਰਵਾ (ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ) |
|---|---|
| ਰਸ (ਸੁਆਦ) | ਕੌਵਾ ਅਤੇ ਤਿੱਖਾ |
| ਗੁਣ (ਪ੍ਰਭਾਵ) | ਹਲਕਾ ਅਤੇ ਤਿੱਖਾ (ਖੁਰਚਣ ਵਾਲਾ) |
| ਵੀਰਿਆ (ਤਾਕਤ) | ਗਰਮ (Ushna) |
| ਵਿਪਾਕ (ਪਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ) | ਕੱਟੂ (ਪਿੱਤ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ) |
| ਦੋਸ਼ ਪ੍ਰਭਾਵ | ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ |
ਪਟਵਾਚੀਰਾ (Apamarga) ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ?
ਪਟਵਾਚੀਰਾ ਦਾ ਸੇਵਨ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੁੱਕੀ ਜੜ੍ਹ ਦਾ ਚੂਰਨ (1/2 ਤੋਂ 1 ਚਮਚ) ਗੁਨਗੁਨੇ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਸਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦਾ ਰਸ ਕੱਢ ਕੇ ਜਾਂ ਇਸਨੂੰ ਉਬਾਲ ਕੇ ਕਾੜ੍ਹਾ ਬਣਾ ਕੇ ਵੀ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਛੋਟੀ ਮਾਤਰਾ ਤੋਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਇਸਦੀ ਤਿੱਖੀ ਤਾਕਤ ਕਾਰਨ, ਇਸਨੂੰ ਖਾਲੀ ਪੇਟ ਲੈਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਅਨੁਭਵੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਿੱਤ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋਵੇ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਪਟਵਾਚੀਰਾ (Apamarga) ਦਾ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਕੀ ਵਰਤੋਂ ਹੈ?
ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਪਟਵਾਚੀਰਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ (ਲੇਖਨ) ਅਤੇ ਕੀੜੇ ਮਾਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ ਪੇਟ ਅਤੇ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਦੀ ਹੈ।
ਪਟਵਾਚੀਰਾ (Apamarga) ਦਾ ਚੂਰਨ ਕਿਵੇਂ ਅਤੇ ਕਿੰਨਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਤੁਸੀਂ ਪਟਵਾਚੀਰਾ ਦਾ ਚੂਰਨ (1/2 ਤੋਂ 1 ਚਮਚ) ਗੁਨਗੁਨੇ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਜਾਂ ਇਸਦਾ ਕਾੜ੍ਹਾ ਬਣਾ ਕੇ ਪੀ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਘੱਟ ਖੁਰਾਕ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰੋ ਅਤੇ ਸਹੀ ਮਾਤਰਾ ਲਈ ਕਿਸੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਹਕੀਮ ਦੀ ਸਲਾਹ ਜ਼ਰੂਰ ਲਵੋ।
ਕੀ ਪਟਵਾਚੀਰਾ (Apamarga) ਗਰਮ ਤਾਸੀਰ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
ਹਾਂ, ਪਟਵਾਚੀਰਾ ਦੀ ਤਾਸੀਰ ਗਰਮ (ਉਸ਼ਨ ਵੀਰਿਆ) ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਗਰਮੀ ਹੋਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਤੇਜਪੱਤਾ: ਪੰਜਾਬੀ ਘਰਾਂ ਦਾ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਪਾਚਨ ਟੋਨਿਕ
ਤੇਜਪੱਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਖਾਣੇ ਦਾ ਮਸਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਪਾਚਨ ਅੱਗ (ਅੱਗਨੀ) ਨੂੰ ਬੁਲੰਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸਦੀ ਗਰਮ ਤਾਸੀਰ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਸੇਵਨ ਵਿੱਚ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਵ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘਟਾਓ
ਵ੍ਰਿੱਧੀ ਇੱਕ ਠੰਢੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਸ਼ਟਵਰਗ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਤਵਕ (ਦਾਲਚੀਨੀ): ਸਰਦੀ, ਸੋਜ ਅਤੇ ਮੈਟਾਬॉਲਿਜ਼ਮ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ
ਤਵਕ ਜਾਂ ਦਾਲਚੀਨੀ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਸੀਮਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਮਹਾਮੰਜਿਸ਼ਠਾਦੀ: ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖਾ
ਮਹਾਮੰਜਿਸ਼ਠਾਦੀ ਆਯੁਰਵੈਦ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਦਵਾਈ ਹੈ ਜੋ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੁਹਾਸੇ ਅਤੇ ਦਾਗ-ਧੱਬਿਆਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਪਰਪਟਕ (ਗੁੜੀਆ): ਪਿੱਤ ਅਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਸਿਹਤ ਲਈ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਸਿਹਤਮੰਦ ਸ਼ਕਤੀ
ਪਰਪਟਕ ਜਾਂ ਗੁੜੀਆ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਇਲਾਜ ਹੈ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਐਨਜ਼ਾਈਮਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਚਵਿਆ (Chavya): ਪਾਚਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਕਫ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਏਤਕਾਰ
ਚਵਿਆ (Chavya) ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਐਵੁਰਵੇਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਕਫ਼ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੇਟ ਦੇ ਕੁਝ ਕੁਝਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ