ਅੰਜਤ੍ਰਿਯ
ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ
ਅੰਜਤ੍ਰਿਯ: ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਸ਼ਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪੁਰਾਣਾ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਤਿੰਨ-ਬੂਟੀ ਦਾ ਸਮੂਹ
ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ
AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ
ਅੰਜਤ੍ਰਿਯ (Anjatraya) ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਉਂ ਖਾਸ ਹੈ?
ਅੰਜਤ੍ਰਿਯ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਜ਼ਹਿਰ (ਵਿਸ਼) ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਤਿੰਨ ਖਾਸ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਸ਼ਿਰੀਸ਼ (ਸ਼ਿਰੀਸ਼ ਦਾ ਵ੍ਰੱਖ) ਮੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਦਵਾਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਜ਼ਹਿਰ, ਕੀਟਾਂ ਦੇ ਕੱਟ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਇਲਾਜ ਹੈ।
ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਭਾਵਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਿਘੰਟੂ ਵਰਗੇ ਪੁਰਾਣੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਜਤ੍ਰਿਯ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ 'ਵਿਸ਼ਘਨ' (ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਸ਼ਕ) ਦ੍ਰਵ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਏ ਜ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣਾ ਅਤੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਸੱਚਾਈ ਇਹ ਹੈ ਕਿ "ਅੰਜਤ੍ਰਿਯ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅਤਿਰਿਕਤ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇਪਨ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸੋਖ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਠੰਢਕ ਹੈ।"
ਇਹ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਆਪਣੇ ਤਿਕਤ (ਕੌੜੇ) ਅਤੇ ਕਸ਼ਾਯ (ਖੱਟੇ/ਸੁੱਕੇ) ਸਵਾਦ ਲਈ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਚਬਾਉਂਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਕੁਛ ਪੀਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਮੂੰਹ ਕੌੜਾਪਨ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੇਗਾ, ਜੋ ਆਯੁਰਵੈਦ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਖਿੱਚਣ ਅਤੇ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ।
ਅੰਜਤ੍ਰਿਯ (Anjatraya) ਦੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗੁਣ (ਦ੍ਰਵਗੁਣ) ਕੀ ਹਨ?
ਅੰਜਤ੍ਰਿਯ ਦੇ ਗੁਣ ਇਸਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ: ਇਹ ਤਿਕਤ ਅਤੇ ਕਸ਼ਾਯ ਰਸ (ਸਵਾਦ) ਵਾਲਾ, ਲਘੁ ਅਤੇ ਰੂਖਾ (ਹਲਕਾ ਅਤੇ ਸੁੱਕਾ) ਗੁਣ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਸੀਤ ਵੀਰਯ (ਠੰਢੀ ਤਾਕਤ) ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਣ ਮਿਲ ਕੇ ਇਸਨੂੰ ਵਿਸ਼ਘਨ (ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਸ਼ਕ) ਅਤੇ ਰਕਤਸ਼ੋਧਕ (ਖੂਨ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ) ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਗੁਣ ਦਾ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਤਿਕਤ ਰਸ ਜ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਸ਼ਾਯ ਰਸ ਘਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁੱਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖੂਨ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ। ਸੀਤ ਵੀਰਯ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅਤਿਰਿਕਤ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇਪਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਅੰਜਤ੍ਰਿਯ ਦੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਸਾਰਣੀ
| ਗੁਣ (Property) | ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਰਥ | ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ |
|---|---|---|
| ਰਸ (Rasa) | ਤਿਕਤ (ਕੌੜਾ), ਕਸ਼ਾਯ (ਖੱਟਾ/ਸੁੱਕਾ) | ਜ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਘਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁੱਕਦਾ ਹੈ। |
| ਗੁਣ (Guna) | ਲਘੁ (ਹਲਕਾ), ਰੂਖਾ (ਸੁੱਕਾ) | ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਅਮਲੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦਾ ਹੈ। |
| ਵੀਰਯ (Virya) | ਸੀਤ (ਠੰਢਾ) | ਸਰੀਰ ਦੀ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। |
| ਵਿਪਾਕ (Vipaka) | ਕਟੁ (ਤਿੱਖਾ) | ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। |
ਅੰਜਤ੍ਰਿਯ (Anjatraya) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ?
ਅੰਜਤ੍ਰਿਯ ਨੂੰ ਚੂਰਨ (ਪਾਊਡਰ), ਕੁਛ (ਕੱਚਾ ਜਾਂ ਉਬਲਿਆ), ਜਾਂ ਕਥਾ (ਕੱਛ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਜ਼ਹਿਰੀਲੇਪਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਇਸਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਚਬਾਉਣਾ ਜਾਂ ਆਲੂ-ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀਣਾ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਸਰੀਰਿਕ ਬਣਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਖੁਰਾਕ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਆਮ ਸਵਾਲ ਅਤੇ ਜਵਾਬ (FAQ)
ਅੰਜਤ੍ਰਿਯ (Anjatraya) ਦਾ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਕੀ ਉਪਯੋਗ ਹੈ?
ਅੰਜਤ੍ਰਿਯ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਘਨ (ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਸ਼ਕ) ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਢਕ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਅੰਜਤ੍ਰਿਯ (Anjatraya) ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਇਸਨੂੰ ਚੂਰਨ (ਅੱਧਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਚਮਚ ਗੁਣਗੁਣੇ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ), ਕਥਾ (ਇੱਕ ਚਮਚ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲੋ), ਜਾਂ ਗੋਲੀ (ਦਿਨ ਵਿੱਚ 1-2 ਗੋਲੀਆਂ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਘੱਟ ਖੁਰਾਕ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਚਿਕਿਤਸਕ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਲਓ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਅੰਜਤ੍ਰਿਯ (Anjatraya) ਦਾ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਕੀ ਉਪਯੋਗ ਹੈ?
ਅੰਜਤ੍ਰਿਯ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਘਨ (ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਸ਼ਕ) ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਢਕ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਅੰਜਤ੍ਰਿਯ (Anjatraya) ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਇਸਨੂੰ ਚੂਰਨ (ਅੱਧਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਚਮਚ ਗੁਣਗੁਣੇ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ), ਕਥਾ (ਇੱਕ ਚਮਚ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲੋ), ਜਾਂ ਗੋਲੀ (ਦਿਨ ਵਿੱਚ 1-2 ਗੋਲੀਆਂ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਘੱਟ ਖੁਰਾਕ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਚਿਕਿਤਸਕ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਲਓ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਤੇਜਪੱਤਾ: ਪੰਜਾਬੀ ਘਰਾਂ ਦਾ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਪਾਚਨ ਟੋਨਿਕ
ਤੇਜਪੱਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਖਾਣੇ ਦਾ ਮਸਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਪਾਚਨ ਅੱਗ (ਅੱਗਨੀ) ਨੂੰ ਬੁਲੰਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸਦੀ ਗਰਮ ਤਾਸੀਰ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਸੇਵਨ ਵਿੱਚ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਵ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘਟਾਓ
ਵ੍ਰਿੱਧੀ ਇੱਕ ਠੰਢੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਸ਼ਟਵਰਗ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਤਵਕ (ਦਾਲਚੀਨੀ): ਸਰਦੀ, ਸੋਜ ਅਤੇ ਮੈਟਾਬॉਲਿਜ਼ਮ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ
ਤਵਕ ਜਾਂ ਦਾਲਚੀਨੀ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਘਰੇਲੂ ਉਪਾਅ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਪਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਸੀਮਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਮਹਾਮੰਜਿਸ਼ਠਾਦੀ: ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਨੁਸਖਾ
ਮਹਾਮੰਜਿਸ਼ਠਾਦੀ ਆਯੁਰਵੈਦ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਦਵਾਈ ਹੈ ਜੋ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੁਹਾਸੇ ਅਤੇ ਦਾਗ-ਧੱਬਿਆਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਪਰਪਟਕ (ਗੁੜੀਆ): ਪਿੱਤ ਅਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਸਿਹਤ ਲਈ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਸਿਹਤਮੰਦ ਸ਼ਕਤੀ
ਪਰਪਟਕ ਜਾਂ ਗੁੜੀਆ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਇਲਾਜ ਹੈ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਐਨਜ਼ਾਈਮਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਚਵਿਆ (Chavya): ਪਾਚਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਕਫ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਏਤਕਾਰ
ਚਵਿਆ (Chavya) ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਐਵੁਰਵੇਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤ-ਕਫ਼ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੇਟ ਦੇ ਕੁਝ ਕੁਝਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ