ਅਜਮੋਦਾ ਅਰਕ: ਪੇਟ ਦਰਦ ਅਤੇ ਗੈਸ ਦਾ ਦੇਸੀ ਇਲਾਜ

ਅਜਮੋਦਾ ਅਰਕ ਕੀ ਹੈ?

ਅਜਮੋਦਾ ਅਰਕ ਅਜਮੋਦਾ (Ajwain) ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗੱਫ਼ ਕੱਢਿਆ ਹੋਇਆ ਤਰਲ ਹੈ, ਜੋ ਹਜ਼ਮ ਠੀਕ ਕਰਨ, ਗੈਸ ਕੱਢਣ ਅਤੇ ਪੇਟ ਦਰਦ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਰਾਹਤ ਦੇਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ 'ਸੌਂਫ਼-ਅਜਵਾਇਣ' ਵਾਂਗ ਰਸੋਈ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਰਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਅਸਰ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਜਮੋਦਾ ਅਰਕ ਦੀ ਤਾਸੀਰ ਗਰਮ (ਉਸ਼ਨ ਵੀਰਿਆ) ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਸਵਾਦ ਤਿੱਖਾ ਅਤੇ ਕੌੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਾਤ ਅਤੇ ਕਫ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਜਮੋਦਾ ਨੂੰ ਪੇਟ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਔਸ਼ਧੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਸਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੰਤੁਲਨ ਵਿੱਚ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਇਸਦਾ ਤਿੱਖਾ ਸਵਾਦ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜੰਮੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਫ ਨੂੰ ਪਤਲਾ ਕਰਕੇ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੌੜਾ ਸਵਾਦ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ (ਵਿਸ਼ਹਰ) ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਸਵਾਦ ਸਿਰਫ਼ ਜੀਭ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਊਤਕਾਂ ਅਤੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਦਵਾਈ ਹੈ।

ਅਜਮੋਦਾ ਅਰਕ ਦੇ ਮੁੱਖ ਫਾਇਦੇ ਕਿਹੜੇ ਹਨ?

ਅਜਮੋਦਾ ਅਰਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗੁਣ ਇਸਦੀ 'ਦੀਪਨ' (ਭੁੱਖ ਵਧਾਉਣਾ) ਅਤੇ 'ਪਾਚਨ' (ਹਜ਼ਮ) ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਗੈਸ ਬਣਨ ਕਾਰਨ ਫੂਲਣ ਜਾਂ ਤਿੱਖੇ ਦਰਦ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਅਰਕ ਹਵਾ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਰਾਹਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰਦੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਕੰਬਣ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਰਮੀ ਪਹੁੰਚਾ ਕੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਅਜਮੋਦਾ ਅਰਕ ਦੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗੁਣ (ਦ੍ਰਵਿਆ ਗੁਣ)

ਹਰ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਦੇ ਪੰਜ ਮੂਲ ਗੁਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰੇਗੀ। ਅਜਮੋਦਾ ਅਰਕ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਅਸਰਦਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਰਤ ਸਕਦੇ ਹੋ:

ਅਜਮੋਦਾ ਅਰਕ ਦਾ ਸਹੀ ਉਪਯੋਗ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ

ਅਜਮੋਦਾ ਅਰਕ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੁਣਗੁਣੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੱਡਿਆਂ ਲਈ ਆਮ ਖੁਰਾਕ 5 ਤੋਂ 10 ml (ਲਗਭਗ 1-2 ਚਮਚੇ) ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗੈਸ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਅਦਰਕ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲੈਣ ਨਾਲ ਫਾਇਦਾ ਦੁੱਗਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਹਕੀਮ ਜਾਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਜ਼ਰੂਰ ਲਵੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੀ ਤਾਸੀਰ ਗਰਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।