ਬਕਰੀ ਦਾ ਦੁੱਧ (Aja Dugdha): ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਲਈ ਰਾਮਬਾਣ ਇਲਾਜ
ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ
AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ
Aja Dugdha (ਬਕਰੀ ਦਾ ਦੁੱਧ) ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਗਊ ਦੇ ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕਿਉਂ ਹੈ?
Aja Dugdha, ਜਿਸਨੂੰ ਆਮ ਬੋਲਚਾਲ ਵਿੱਚ ਬਕਰੀ ਦਾ ਦੁੱਧ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਗਊ ਦੇ ਦੁੱਧ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹਲਕਾ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹਜ਼ਮ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਤਕਲੀਫਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਸਥਮਾ ਜਾਂ ਖੰਘ) ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਭਾਵਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਿਘੰਟੂ ਵਿੱਚ Aja Dugdha ਨੂੰ 'ਗ੍ਰਾਹੀ' (ਸੋਖਣ ਵਾਲੀ) ਅਤੇ 'ਸ਼੍ਵਾਸਹਰ' (ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ) ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਗਊ ਦੇ ਦੁੱਧ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ, ਇਸਦੇ ਦੁੱਧ ਦੇ ਕਣ (fat globules) ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸਾਡੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਜਲਦੀ ਟੁੱਟਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਲਗਮ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦਾ।
ਇਸਦਾ ਸਵਾਦ ਮਿਠਾ (Madhura) ਅਤੇ ਹਲਕਾ ਕਸੈਲਾ (Kashaya) ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਸਿਰਫ ਪੋਸ਼ਣ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਜ਼ਖਮ ਭਰਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚੋਂ ਵਿਸ਼ੈਲੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਲਈ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
Aja Dugdha ਦੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗੁਣ (Dravyaguna) ਕਿਹੜੇ ਹਨ?
ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖੁਰਾਕ ਜਾਂ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਨੂੰ ਪੰਜ ਮੂਲ ਗੁਣਾਂ (Rasa, Guna, Virya, Vipaka, Prabhava) ਰਾਹੀਂ ਪਰਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। Aja Dugdha ਦੇ ਇਹ ਗੁਣ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ (Vata, Pitta, Kapha) ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
| ਗੁਣ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ/ਪੰਜਾਬੀ) | ਮਾਨ (Nature) | ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ |
|---|---|---|
| ਰਸ (ਸਵਾਦ) | Madhura (ਮਿਠਾ), Kashaya (ਕਸੈਲਾ) | ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਊਤਕ (tissues) ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਖਮਾਂ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਕੇ ਠੀਕ ਕਰਦਾ ਹੈ। |
| ਗੁਣ (ਭੌਤਿਕ ਗੁਣ) | Laghu (ਹਲਕਾ), Ruksha (ਸੁੱਕਾ/ਖੁਰਦਰਾ) | ਪਚਣ ਵਿੱਚ ਹਲਕਾ ਹੈ, ਕਫ਼ ਅਤੇ ਚਰਬੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੇਵਨ ਨਾਲ ਸੁੱਕਾਪਣ ਲਿਆ ਸਕਦਾ ਹੈ। |
| ਵੀਰਿਆ (ਤਾਕਤ) | Sheeta (ਠੰਡਾ) | ਸਰੀਰ ਦੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਜਲਣ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ। |
| ਵਿਪਾਕ (ਪਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ) | Madhura (ਮਿਠਾ) | ਪਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। |
| ਦੋਸ਼ ਪ੍ਰਭਾਵ | - | ਕਫ਼ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਾਤ |
ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੱਥ: ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, Aja Dugdha ਦਾ ਨਿਯਮਿਤ ਸੇਵਨ 'ਰਸਾਇਨ' (rejuvenating) ਪ੍ਰਭਾਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਊ ਦਾ ਦੁੱਧ ਹਜ਼ਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
Aja Dugdha ਦਾ ਉਪਯੋਗ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ (Dosage) ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇ?
ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਚਿਕਿਤਸਕ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਬੀਮਾਰੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਦੇਖ ਕੇ ਖੁਰਾਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:
- ਕੱਚਾ ਦੁੱਧ: ਸਵੇਰੇ ਖਾਲੀ ਪੇਟ ਗੁਣਗੁਣਾ ਕੋਸ਼ਲਾ (ਹਲਕਾ ਗਰਮ) ਦੁੱਧ ਪੀਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
- ਚੂਰਨ ਨਾਲ: ਜੇਕਰ ਖੰਘ ਜਾਂ ਦਮੇ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ 1/2 ਚਮਚ ਅਦਰਕ ਦੇ ਰਸ ਜਾਂ ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ ਦੇ ਚੂਰਨ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀ ਸਕਦੇ ਹਨ।
- ਖੀਰ: ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸਦੀ ਖੀਰ ਪਕਾ ਕੇ ਖਾਧੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸਾਵਧਾਨੀ: ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੀ ਤਾਸੀਰ ਠੰਡੀ ਅਤੇ ਸੁੱਕੀ (Ruksha) ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਘਿਓ ਜਾਂ ਬਦਾਮ ਮਿਲਾ ਕੇ ਸੇਵਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਕਾਪਣ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਕੀ ਬਕਰੀ ਦਾ ਦੁੱਧ (Aja Dugdha) ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਜੀ ਹਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਊ ਦਾ ਦੁੱਧ ਹਜ਼ਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂ ਕਫ਼ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਘਿਓ ਜਾਂ ਮਸਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਹੀ ਪੀਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Aja Dugdha ਕਿਹੜੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ?
ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਸਥਮਾ, ਖੰਘ, ਗਠੀਆ, ਅਤੇ ਪੇਟ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ (ਜਿਵੇਂ ਦਸਤ) ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ 'ਗ੍ਰਾਹੀ' ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਪੇਟ ਨੂੰ ਕਸੈਲਾ ਕਰਕੀ ਦਸਤ ਰੋਕਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬਕਰੀ ਦਾ ਦੁੱਧ ਦੇਣਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ?
ਹਾਂ, 1 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਦੁੱਧ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਹਲਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਬੱਚੇ ਦੀ ਤਾਸੀਰ ਦੇਖ ਕੇ ਕਿਸੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣਾ ਵਧੇਰੇ ਬਿਹਤਰ ਹੈ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਲਵੰਗਾਦੀ ਵਰਤੀ: ਗਲੇ ਦੀ ਖਰਾਸ਼, ਖਾੰਸੀ ਅਤੇ ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਬਦਬੂ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਆਇੁਰਵੈਦਿਕ ਇਲਾਜ
ਲਵੰਗਾਦੀ ਵਰਤੀ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਆਇੁਰਵੈਦਿਕ ਔਸ਼ਧ ਹੈ ਜੋ ਗਲੇ ਦੀ ਖਰਾਸ਼ ਅਤੇ ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਬਦਬੂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਖਾਸ ਗੁਣ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਸਿਧਾਂਤ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਸਤਾਵਰੀ: ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਹਾਰਮੋਨਲ ਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਸੁਨਹਿਰੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ
ਸਤਾਵਰੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ, ਹਾਰਮੋਨਲ ਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵੀ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕਰਨ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਕੈਸ਼ੋਰ ਗੁਗਗੁਲ: ਗਠਿਆ, ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਅਤੇ ਖੰਘੀ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਦਵਾਈ
ਕੈਸ਼ੋਰ ਗੁਗਗੁਲ ਗਠਿਆ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਲਈ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਉਪਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਘਟਾਏ ਬਿਨਾਂ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾ ਹੋਏ ਕਚਰੇ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਧਮਾਸਾ ਦੇ ਲਾਭ: ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨਾ, ਚਮੜੀ ਦੇ ਘਾਵ ਠੀਕ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਦਰਦ
ਧਮਾਸਾ ਇੱਕ ਕੌੜੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਘਾਵਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੱਧੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਤੋਂ ਫੋੜਿਆਂ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਪੁਨਰਨਵਾਦਿ ਗੁਗਗੁਲ: ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਸੋਜ, ਗੌਟ ਅਤੇ ਸੂਜਨ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਇਲਾਜ
ਪੁਨਰਨਵਾਦਿ ਗੁਗਗੁਲ ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਸੋਜ ਅਤੇ ਗੌਟ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਇਲਾਜ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਸਾਹ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਹੱਲ
ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਕੰਟੇਦਾਰ ਜੜ੍ਹ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਮੋਟੇ ਬਲਗਮ ਨੂੰ ਪਤਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
2 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ