ਅਗਨੀਮੰਥਾ (Agnimantha): ਪਾਚਨ ਤੇ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਤਰੀਕਾ
ਮਾਹਿਰ ਸਮੀਖਿਆ
AyurvedicUpchar ਸੰਪਾਦਕੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ
ਅਗਨੀਮੰਥਾ (Agnimantha) ਕੀ ਹੈ?
ਅਗਨੀਮੰਥਾ (Agnimantha) ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਜੜ੍ਹੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਹੈ। ਇਹ 3,000 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਆਯੁਰਵੇਦ ਫਾਰਮੂਲੇ 'ਦਸਮੂਲ' (Dashamoola) ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ 'ਅੱਗ ਦਾ ਰੱਖਵਾਲਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਪਾਚਨ ਅੱਗ (ਜੀਰਨ ਅਗਨੀ) ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਜੜ੍ਹ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਦੱਖਣ ਭਾਰਤ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਇਸਦਾ ਪਾਊਡਰ ਜਾਂ ਕੱਛਾ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ (Charaka Samhita) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਗਨੀਮੰਥਾ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੱਤਾਂ (Ama) ਨੂੰ ਪੀਸ ਕੇ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
"ਅਗਨੀਮੰਥਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਜੜ੍ਹੀ-ਬੂਟੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਅਤੇ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਤਰਕ ਹੈ।"
ਅਗਨੀਮੰਥਾ ਦੀਆਂ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ (Dravyaguna)
ਇਸ ਜੜ੍ਹੀ-ਬੂਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਇਸਦੇ ਰਸ, ਗੁਣ, ਵੀਰਯ ਅਤੇ ਵਿਪਾਕ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਸਾਰਣੀ ਇਸਦੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪਹਿਲੂ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ:
| ਗੁਣ (Quality) | ਮੁੱਲ (Value) | ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਅਸਰ (Impact) |
|---|---|---|
| ਰਸ (Rasa) | ਤਿਕਤ (Tikta - ਕੌੜਾ) | ਇਸਦਾ ਕੌੜਾਪਨ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਘੋਲਦਾ ਹੈ। |
| ਗੁਣ (Guna) | ਲਘੂ (Laghu - ਹਲਕਾ) | ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਵਿੱਚ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੀ। |
| ਵੀਰਯ (Virya) | ਉਸ਼ਨ (Ushna - ਗਰਮ) | ਇਸਦੀ ਗਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਫ਼ ਅਤੇ ਤੇਲ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਂਦੀ ਹੈ। |
| ਵਿਪਾਕ (Vipaka) | ਕਟੂ (Katu - ਤਿੱਖਾ) | ਪਾਚਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਤਿੱਖਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ। |
ਅਗਨੀਮੰਥਾ ਦੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਉਪਯੋਗ
ਅਗਨੀਮੰਥਾ ਸਿਰਫ਼ ਪੇਟ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਸਗੋਂ ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਆਯੁਰਵੇਦੀ ਡਾਕਟਰ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ:
- ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਲਈ: ਅਗਨੀਮੰਥਾ ਦੇ ਪਾਊਡਰ ਨੂੰ ਘਿਓ ਵਿੱਚ ਮਿਕਸ ਕਰਕੇ ਖਾਣ ਨਾਲ ਵਾਤ ਕਾਰਨ ਹੋਏ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਅਤੇ ਸੋਜ ਘਟਦੀ ਹੈ।
- ਪਾਚਨ ਸੁਧਾਰ ਲਈ: ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸਦਾ ਪਾਊਡਰ ਲੈਣ ਨਾਲ ਕਬਜ਼ ਅਤੇ ਗੈਸ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਖਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
- ਸਾਹ ਲੈਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ: ਕਫ਼ ਅਤੇ ਸਾਹ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜੜ੍ਹੀ-ਬੂਟੀ ਕਫ਼ ਨੂੰ ਪਤਲਾ ਕਰਕੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
"ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਗਨੀਮੰਥਾ ਦਾ ਕੌੜਾ ਅਤੇ ਹਲਕਾ ਗੁਣ ਇਸਨੂੰ ਵਾਤ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਜੜ੍ਹੀ-ਬੂਟੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।"
ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਸਹੀ ਵਰਤੋਂ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਗਨੀਮੰਥਾ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਸਹੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਲੈਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ (ਗਰਮੀ) ਵੱਧ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਤਿੱਖੇ ਘੋਲ (ਜਿਵੇਂ ਘਿਓ) ਨਾਲ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਿਸੇ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੇਦੀ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਇਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰੋ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ (FAQ)
ਅਗਨੀਮੰਥਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਉਪਯੋਗ ਕੀ ਹਨ?
ਅਗਨੀਮੰਥਾ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ, ਕਬਜ਼ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ (ਵਾਤ ਰੋਗ) ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੱਤਾਂ (Ama) ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਅਗਨੀਮੰਥਾ ਕਿਹੜਾ ਦੋਸ਼ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ?
ਅਗਨੀਮੰਥਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਕੌੜੇ ਅਤੇ ਤਿੱਖੇ ਗੁਣ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਗਨੀਮੰਥਾ ਦੀ ਤਾਕਤ (Virya) ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
ਅਗਨੀਮੰਥਾ ਦਾ ਵੀਰਯ 'ਉਸ਼ਨ' (ਗਰਮ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਫ਼ ਜਾਂ ਮੋਟਾਪੇ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਅਗਨੀਮੰਥਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਉਪਯੋਗ ਕੀ ਹਨ?
ਅਗਨੀਮੰਥਾ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਾਚਨ ਅੱਗ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ, ਕਬਜ਼ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ (ਵਾਤ ਰੋਗ) ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੱਤਾਂ (Ama) ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਅਗਨੀਮੰਥਾ ਕਿਹੜਾ ਦੋਸ਼ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ?
ਅਗਨੀਮੰਥਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਕੌੜੇ ਅਤੇ ਤਿੱਖੇ ਗੁਣ ਵਾਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪਿੱਤ ਦੋਸ਼ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਗਨੀਮੰਥਾ ਦੀ ਤਾਕਤ (Virya) ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
ਅਗਨੀਮੰਥਾ ਦਾ ਵੀਰਯ 'ਉਸ਼ਨ' (ਗਰਮ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਫ਼ ਜਾਂ ਮੋਟਾਪੇ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ
ਧਮਾਸਾ ਦੇ ਲਾਭ: ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨਾ, ਚਮੜੀ ਦੇ ਘਾਵ ਠੀਕ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਦਰਦ
ਧਮਾਸਾ ਇੱਕ ਕੌੜੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਖੂਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਘਾਵਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੱਧੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਤੋਂ ਫੋੜਿਆਂ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਪੁਨਰਨਵਾਦਿ ਗੁਗਗੁਲ: ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਸੋਜ, ਗੌਟ ਅਤੇ ਸੂਜਨ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਇਲਾਜ
ਪੁਨਰਨਵਾਦਿ ਗੁਗਗੁਲ ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਸੋਜ ਅਤੇ ਗੌਟ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਇਲਾਜ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਸੋਜ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਸਾਹ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰੇਲੂ ਹੱਲ
ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਕੰਟੇਦਾਰ ਜੜ੍ਹ ਹੈ। ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਮੋਟੇ ਬਲਗਮ ਨੂੰ ਪਤਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
2 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਮੰਦੂਰ ਭਸਮ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਖੂਨ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਸੁਨਹਿਰੀ ਉਪਾਅ
ਮੰਦੂਰ ਭਸਮ ਕੱਚੇ ਲੋਹੇ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਖੂਨ ਦੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੀਵਰ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਬਿਨਾਂ ਪਾਚਨ ਨੂੰ ਬਿਗੜੇ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਆਮ ਦੇ ਫਾਇਦੇ: ਵਾਤ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਅਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਠੰਡਕ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਦਾ ਸਰੋਤ
ਪਕੇ ਹੋਏ ਆਮ ਵਾਤ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਡਕ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਯੁਰਵੇਦ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦੇਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫਲ ਹੈ।
3 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਚਕਰਗਜ (Celosia argentea) ਦੇ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਲਾਭ: ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੇ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਸੰਤੁਲਨ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਇਲਾਜ
ਚਕਰਗਜ (Celosia argentea) ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀ ਹੈ ਜੋ ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ ਪੀਸਣ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਮਿੱਠੇ ਸਵਾਦ ਅਤੇ ਠੰਢੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਰੱਖਣ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਇਲਾਜ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
4 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹੋ
ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਤ
ਇਹ ਲੇਖ ਚਰਕ ਸੰਹਿਤਾ, ਸੁਸ਼ਰੁਤ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਹ੍ਰਿਦਯ ਵਰਗੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਲਈ ਯੋਗ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਮਿਲੀ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ