AyurvedicUpchar

नवयश लोह

आयुर्वेदिक वनस्पती

नवयश लोह: रक्ताची कमतरता, त्वचेचे विकार आणि बवासीर यांसाठी आयुर्वेदिक उपाय

1 मिनिटे वाचन

तज्ञ पुनरावलोकित

AyurvedicUpchar संपादकीय टीमद्वारे पुनरावलोकित

नवयश लोह म्हणजे काय आणि ते कसे काम करते?

नवयश लोह ही एक प्राचीन आयुर्वेदिक औषध आहे, ज्यामध्ये नऊ विशिष्ट औषधी वनस्पती आणि लोह भस्म (बॅरेट) यांचे मिश्रण असते. हे मुख्यत्वे रक्ताची कमतरता (अनीमिया), त्वचेचे विकार आणि बवासीर (हемोरोइड्स) यांच्या उपचारासाठी वापरले जाते. जेव्हा तुम्ही नवयश लोह चखता, तेव्हा त्याचा कडू आणि तिखट चव लगेच पाचन agni (अग्नी) जागृत करतो. हे केवळ एक साधे पूरक आहार नाही; चरक संहितेत रक्त शुद्धीकरणासाठी आणि शरीराला बळकटी देण्यासाठी या औषधाला विशेष महत्त्व देण्यात आले आहे. यातील लोह शरीरात लवकर शोषले जाते, तर नऊ वनस्पती एकत्रितपणे शरीरातील विषारी पदार्थ बाहेर फेकून देतात. आयुर्वेदिक वैद्यांचे म्हणणे असे आहे की, "नवयश लोह हे असे औषध आहे जे रक्तातील हिमोग्लोबिन वाढवते आणि त्वचेखाली साचलेले विष बाहेर काढते." हीच वैशिष्ट्ये याला इतर लोह पूरकांपेक्षा वेगळे करतात, कारण हे केवळ कमजोरी दूर करत नाही, तर त्वचेचा रंग आणि चमक सुधारते.

नवयश लोह हे रक्तवर्धक आणि कुष्ठघ्न (त्वचा रोगनाशक) म्हणून ओळखले जाते, जे पित्त आणि कफ दोषांवर प्रभावी आहे.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)

नवयश लोह काय काम करते?

नवयश लोह मुख्यत्वे रक्ताची कमतरता दूर करण्यासाठी, त्वचेचे विकार कमी करण्यासाठी आणि बवासीरच्या उपचारासाठी वापरले जाते. हे शरीरातील विषारी पदार्थ बाहेर काढते आणि हिमोग्लोबिन वाढवते.

नवयश लोह कसे घ्यावे?

हे औषध चूर्ण (अर्धा ते एक चमचा गुणगुन्या पाण्याशी किंवा दूधासोबत), काढा किंवा गोलीच्या स्वरूपात घेता येते. सुरुवातीला कमी डोसपासून सुरुवात करावी आणि वैद्यांच्या सल्ल्यानुसार वापरावे.

नवयश लोहचे फायदे काय आहेत?

याचे मुख्य फायदे म्हणजे रक्ताची कमतरता दूर होणे, त्वचेचा रंग सुधारणे आणि बवासीरची त्रास कमी होणे. हे पित्त आणि कफ दोषांवर प्रभावी आहे.

नवयश लोह कोणी घेऊ शकतो?

रक्ताची कमतरता असलेले, त्वचेचे विकार असलेले आणि बवासीरने त्रस्त असलेले लोक हे औषध घेऊ शकतात. मात्र, गर्भवती महिला आणि लहान मुलांनी वैद्यांच्या सल्ल्याशिवाय हे घेऊ नये.

संबंधित लेख

रक्तमूळ: पाचन अग्नी वाढवून आणि मेटाबॉलिज्म सुधारून देणारे आयुर्वेदिक उपाय

रक्तमूळ (लाल चित्रक) ही तीव्र आणि उष्ण जड-बूटी आहे, जी पचन अग्नी वाढवून शरीरातील कफ आणि विषाक्त पदार्थ बाहेर काढते. आयुर्वेदात याचा उपयोग अरुचि आणि वातजन्य विकारांसाठी केला जातो, परंतु हे औषध खूप तीव्र असल्याने वैद्यकीय सल्ल्याशिवाय वापरू नये.

3 मिनिटे वाचन

कलंबाचे फायदे: स्तनपान वाढवणारे आणि शरीराला थंडावा देणारे आयुर्वेदिक पाने

कलंबा ही एक आयुर्वेदिक पालेभाजी आहे, जी स्तनपान करणाऱ्या मातांसाठी दूध वाढवण्यासाठी आणि शरीराला नैसर्गिक थंडावा देण्यासाठी प्रसिद्ध आहे. चरक संहितेनुसार, हे पान वात आणि पित्त दोष शांत करते आणि शरीरातील आंतरिक उष्णता कमी करते.

4 मिनिटे वाचन

बंधुकाचे फायदे: त्वचेसाठी आणि शरीरातील उष्णता कमी करण्याचे आयुर्वेदिक उपाय

बंधुका हे आयुर्वेदिक औषध आहे जे शरीरातील पित्त दोष आणि अतिरिक्त उष्णता तात्काळ कमी करते. सुश्रुत संहितेनुसार, याचे फुले आणि पाने जखमा लवकर भरण्यासाठी आणि त्वचेच्या जळजळीवर प्रभावी उपाय म्हणून वापरली जातात.

3 मिनिटे वाचन

पालक: पित्त शांत करण्यासाठी आणि त्वचेसाठी आयुर्वेदिक उपाय

पालक हा आयुर्वेदानुसार 'शीत वीर्य' असलेला पित्त-शामक पदार्थ आहे, जो त्वचेवरील जळजळ कमी करतो आणि रक्तशुद्धीसाठी अत्यंत उपयुक्त ठरतो. चरक संहितेत उल्लेख केल्याप्रमाणे, पालकामुळे शरीरातील अतिरिक्त उष्णता शांत होते आणि पित्त दोष संतुलित राहते.

5 मिनिटे वाचन

सौवर्चल लवण: पोट फुगणे आणि गॅससाठी आयुर्वेदिक उपाय

सौवर्चल लवण (काला नमक) हे आयुर्वेदातील एक प्रमुख औषध आहे, जे पोट फुगणे, वायू आणि कब्ज यांसाठी खूप प्रभावी आहे. चरक संहितेनुसार, हे नमक 'वात' दोष कमी करून पचनसंस्थेला सक्रिय करते.

3 मिनिटे वाचन

महत्रिफला घृत: डोळ्यांची दृष्टी आणि त्वचेच्या आरोग्यासाठी आयुर्वेदिक घीचे फायदे

महत्रिफला घृत हे त्रिफळा आणि घी यांचे बनलेले एक प्रभावी आयुर्वेदिक औषध आहे, जे डोळ्यांची दृष्टी सुधारते आणि त्वचेतील जळजळ कमी करते. चरक संहितेनुसार, हे 'चक्षुष्य' औषध म्हणून ओळखले जाते आणि रोज सकाळी रिकाम्या पोटी एक चमचा घेतल्यास डोळ्यांच्या थकव्यावर आणि त्वचेच्या जखमांवर उत्तम परिणाम होतो.

3 मिनिटे वाचन

संदर्भ आणि स्रोत

हा लेख चरक संहिता, सुश्रुत संहिता आणि अष्टांग हृदय यांसारख्या शास्त्रीय आयुर्वेदिक ग्रंथांच्या तत्त्वांवर आधारित आहे. विशिष्ट आरोग्य समस्यांसाठी पात्र आयुर्वेदिक वैद्यांचा सल्ला घ्या.

  • • Charaka Samhita (चरक संहिता)
  • • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
  • • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ही वेबसाइट केवळ सामान्य माहिती प्रदान करते. येथे दिलेली माहिती कोणत्याही प्रकारे वैद्यकीय सल्ल्याचा पर्याय नाही. कोणताही उपचार करण्यापूर्वी कृपया तुमच्या डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.

या लेखात काही चूक आढळली? आम्हाला कळवा