लोहासवचे फायदे: रक्ताची कमी आणि थकवा दूर करण्यासाठी आयुर्वेदिक उपाय

लोहासव म्हणजे काय आणि ते कसे काम करते?

लोहासव हे एक पारंपारिक आयुर्वेदिक औषध आहे, जे रक्ताची कमतरता (एनीमिया), प्लीहेचा आकार वाढणे आणि दीर्घकालीन थकवा कमी करण्यासाठी वापरले जाते. सिंथेटिक लोह गोळ्यांमुळे होणारा कब्ज टाळण्यासाठी हे उत्तम पर्याय आहे. यात लोह भस्म, अर्जुन आणि गुडूची यांचा काढा घेऊन नैसर्गिकरित्या किण्वित (fermented) केले जाते. या प्रक्रियेमुळे लोह शरीरात लवकर शोषले जाते आणि पोटाला त्रास होत नाही. चरक संहिता मध्ये स्पष्टपणे नमूद केले आहे की, जेव्हा पचनशक्ती (अग्नि) कमकुवत असते, तेव्हा अन्न आणि औषधे पूर्णपणे शोषली जाण्यासाठी किण्वित टॉनिक (आसव) अत्यंत आवश्यक असतात.

लोहासवमध्ये किण्वनामुळे तयार होणारे १५-२०% नैसर्गिक अल्कोहल हे औषध शरीराच्या ऊतींपर्यंत पोहोचवण्यासाठी वाहक म्हणून काम करते.

महत्वाची गोष्ट लक्षात घ्या: यात नैसर्गिक अल्कोहल असल्याने ते नेहमी पाण्यात मिसळून घ्यावे, जेणेकरून त्याची तीव्रता कमी होईल आणि पचन सुलभ होईल.

लोहासवचे आयुर्वेदिक गुण शरीरावर कसे परिणाम करतात?

लोहासवचे औषधीय कार्य हे त्याच्या रस, गुण, वीर्य आणि विपाक यावर अवलंबून असते. हे गुण एकत्रितपणे चयापचय (metabolism) वाढवतात आणि नवीन रक्तपेशी तयार करण्यास मदत करतात. आयुर्वेदिक शास्त्रानुसार, हे गुण समजून घेणे गरजेचे आहे, जेणेकरून रुग्णाला योग्य वेळी आणि योग्य प्रमाणात हे औषध देता येईल.

लोहासव हे केवळ लोह भरण्यासाठी नव्हे, तर पचनशक्ती वाढवून शरीराची नैसर्गिक रोगप्रतिकारक शक्ती (Ojas) पुनर्संचयित करण्यासाठी देखील वापरले जाते.

लोहासव कसे वापरावे आणि कोणत्या सावधगिरी बाळगाव्यात?

लोहासव वापरताना योग्य प्रमाण आणि वेळ महत्त्वाचा असतो. हे औषध सामान्यतः जेवणाच्या नंतर घेतले जाते, जेणेकरून पोटाला कोणताही त्रास होणार नाही. जर तुम्हाला एनीमिया किंवा खूप थकवा जाणवत असेल, तर डॉक्टरांच्या सल्ल्याने हे औषध नियमितपणे घ्यावे. गर्भवती महिला किंवा लहान मुलांसाठी हे औषध फक्त तज्ज्ञांच्या देखरेखीखालीच वापरावे, कारण यात उष्ण शक्ती आणि अल्कोहल असतो.