अनंतमूळ: रक्तशुद्धी आणि पित्त-वात शामक म्हणून त्याचे फायदे

अनंतमूळ म्हणजे नक्की काय?

अनंतमूळ (Hemidesmus indicus) हे एक थंड गुणाचे आयुर्वेदिक औषधी वनस्पती आहे, जे प्रामुख्याने रक्तशुद्धी करणे आणि शरीरातील विषारी घटक (आम) बाहेर काढण्यासाठी वापरले जाते. या वेलीच्या मुळांची साल काढली की त्याला खोबऱ्यासारखा गोड सुगंध येतो, जो त्याच्या थंड निसर्गाची ओळख देतो.

चरक संहितेत अनंतमुळाचा उल्लेख त्वचेवरील डाग दूर करण्यापलीकडे जाऊन, अस्थिर मन शांत करण्यासाठी केला आहे. कडवट जुलाब करणाऱ्या औषधांपेक्षा हे मुळं शरीराच्या ऊतींना (धातू) पोषण देऊन हळूहळू विष बाहेर टाकते, म्हणूनच जुळ्या तापाच्या आणि जुनाट त्वचेच्या विकारांसाठी हे घरगुती उपायांमध्ये वापरले जाते.

अनंतमुळाचे आयुर्वेदिक गुणधर्म कोणते आहेत?

अनंतमुळाचे आयुर्वेदिक गुणधर्म त्याला हलका, गोड-कडू चवीचे आणि थंड वीर्याचे औषध म्हणून ओळख देतात, जे शरीरातील अतिरिक्त उष्णता आणि कोरडेपणा कमी करण्यास मदत करते. हे फक्त तात्पुरते निवारण नसून शरीराला दीर्घकाळ रसयन (कायाकल्प) देणारे औषध आहे.

आयुर्वेदानुसार, प्रत्येक वनस्पतीचे पाच मूलभूत गुण असतात जे ते तुमच्या शरीरावर कसा परिणाम करते हे ठरवतात. अनंतमुळाचे हे तांत्रिक गुणधर्म खालीलप्रमाणे आहेत:

अनंतमुळ हे प्रामुख्याने रक्तप्रसादन (रक्त शुद्ध करणारे) आणि रसायन (कायाकल्प करणारे) म्हणून ओळखले जाते. हे पित्त आणि वात दोषाला शांत करते, पण कफ वाढू शकतो म्हणून कफ प्रकृतीच्या लोकांनी काळजी घ्यावी.

अनंतमुळ कसे सेवन करावे?

अनंतमुळ सहसा चूर्ण (पावडर), काढा किंवा गोळ्यांच्या स्वरूपात घेतले जाते. चूर्ण स्वरूपात अर्धा ते एक चमचा कोसळलेल्या गुनगुनत्या पाण्यात किंवा दुधात मिसळून घ्यावे. काढा बनवण्यासाठी एक चमचा चूर्ण पाण्यात उकळून अर्धे होईपर्यंत शिजवावे आणि गाळून घ्यावे. सुरुवातीला कमी प्रमाणात सुरुवात करावी आणि आयुर्वेदिक चिकित्सकांच्या सल्ल्यानेच याचे सेवन करावे.