ಶಿರೀಷ: ವಿಷ ಮತ್ತು ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ನೀಡುವ ಪ್ರಾಚೀನ ಆಯುರ್ವೇದಿಕ ಮೂಲಿಕೆ

ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಶಿರೀಷ ಎಂದರೇನು?

ಶಿರೀಷ (Albizia lebbeck) ಮರವು ವಿಷ ಪರಿಹಾರ ಮತ್ತು ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮೂಲಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು 'ನಡುಗುವ ಮರ' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಗಾಳಿ ಬೀಸಿದಾಗ ಇದರ ಎಲೆಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಶಬ್ದ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಕೇವಲ ನೆರಳು ನೀಡುವ ಈ ಮರದ ತೊಗಟೆ ಮತ್ತು ಎಲೆಗಳು ವಿಷ (Visha) ಮತ್ತು ಕಫ ದೋಷದಿಂದ ಬರುವ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ರಾಮಬಾಣದಂತಿವೆ.

ಜಡತೆ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಆಧುನಿಕ ಆಂಟಿ-ಹಿಸ್ಟಮಿನ್ ಮಾತ್ರೆಗಳಂತಲ್ಲದೆ, ಶಿರೀಷವು ರಕ್ತವನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಿ (Rakta Shodhaka) ವಿಷವನ್ನು ಮೂಲದಲ್ಲೇ ನಾಶಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಚರಕ ಸಂಹಿತೆಯ (ಸೂತ್ರ ಸ್ಥಾನ) ಪ್ರಕಾರ, ಇದು 'ದಶಮಾನಿ ವಿಷಮಾರಣ' ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದೆ. ಅಂದರೆ, ದೇಹದೊಳಗೆ ಹರಡುವ ವಿಷ ಅಥವಾ ವಿಷಕಾರಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವ ಹತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಔಷಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೀಟ ಕಚ್ಚಿದಾಗ ಶಿರೀಷ ಎಲೆಯ ರಸ ಅಥವಾ ಪೇಸ್ಟ್ ಹಚ್ಚುವ ಪದ್ಧತಿ ಇಂದಿಗೂ ಇದೆ. ಇದರ ರುಚಿ ಕಹಿ (Tikta) ಮತ್ತು ಕಷಾಯ (Kashaya) ರೀತಿಯದ್ದಾಗಿದೆ. ಬಾಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡಾಗ ಒಣಗುವ ಅನುಭವವಾಗುವುದೇ ಇದರ ಕಷಾಯ ರಸ. ಇದು ದೇಹದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ತೇವಾಂಶವನ್ನು ಹೀರಿಕೊಂಡು, ಸೋರುವಿಕೆಯನ್ನು (ಜಲದಿನಿ, ಚರ್ಮದ ಗಾಯಗಳು) ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಇದು ಅಲರ್ಜಿಯಿಂದ ಬರುವ ಜಲದಿನಿ ಮತ್ತು ಚರ್ಮದ ತುರಿಕೆಗೆ ತಕ್ಷಣ ಪರಿಹಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಶಿರೀಷದ ಆಯುರ್ವೇದಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು (Ayurvedic Properties)

ಶಿರೀಷವು ಕಫ ಮತ್ತು ಪಿತ್ತ ದೋಷಗಳನ್ನು ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ವಿವರವಾದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:

ಶಿರೀಷವು ಯಾವ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ?

ಶಿರೀಷವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವಿಷಕಾರಿ ಕೀಟಗಳ ಕಡಿತ, ಅಲರ್ಜಿ ಮತ್ತು ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ (ಶ್ವಾಸಕಾಸ) ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ದೇಹದಲ್ಲಿ ವಿಷ ಜಮೆಯಾದಾಗ ಅಥವಾ ಚರ್ಮದಲ್ಲಿ ತುರಿಕೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಇದು ರಕ್ತ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಮಾಡಿ ತಂಪು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಸುಶ್ರುತ ಸಂಹಿತೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಶಿರೀಷವು ತ್ವಚೆ ಮತ್ತು ಶ್ವಾಸನಾಳದ ಊತವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ವಿಶೇಷ ಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದರ ತೊಗಟೆಯ ಕಷಾಯವನ್ನು ಕುಡಿಯುವುದರಿಂದ ಅಥವಾ ಎಲೆಯ ರಸವನ್ನು ಹಚ್ಚುವುದರಿಂದ ತಕ್ಷಣ ಪರಿಹಾರ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಇದು ದೇಹದ ರೋಗ ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ, ಪರಿಸರದಿಂದ ಬರುವ ಅಲರ್ಜನ್‌ಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಬಳಸುವ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಎಚ್ಚರಿಕೆ

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶಿರೀಷ ತೊಗಟೆಯ ಪುಡಿಯನ್ನು (ಚೂರ್ಣ) ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಖಾಲಿ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಚ್ಚಗಿನ ನೀರು ಅಥವಾ ಜೇನುತುಪ್ಪದೊಂದಿಗೆ ಸೇವಿಸಬಹುದು. ಕೀಟ ಕಚ್ಚಿದ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಹಸಿ ಎಲೆಯ ರಸ ಹಚ್ಚುವುದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ. ಗರ್ಭಿಣಿಯರು ಮತ್ತು ಸ್ತನ್ಯಪಾನ ಮಾಡುವ ತಾಯಂದಿರು ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆಯಿಲ್ಲದೆ ಇದನ್ನು ಬಳಸಬಾರದು. ಅತಿಯಾದ ಸೇವನೆ ವಾಂತಿ ಅಥವಾ ತಲೆತಿರುಗುವಿಕೆ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು.