ಶರಪೂಂಖ (Tephrosia purpurea): ಯಕೃತ್ ಶುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ರಕ್ತದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ

ಶರಪೂಂಖ ಎಂದರೇನು? ಇದು ನಮ್ಮ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ?

ಶರಪೂಂಖ (Tephrosia purpurea) ಎಂದರೆ ನಮ್ಮ ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ 'ಕಟ್ಟಿಗಿಡ' ಅಥವಾ 'ಸಾರಿಗಿಡ' ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಒಂದು ಕಹಿ ಮೂಲಿಕೆ. ಇದು ರಕ್ತವನ್ನು ಶುದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಯಕೃತ್ತಿನ (Liver) ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಬಳಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಔಷಧ. ಬೆಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಮೈಸೂರು ಭಾಗದ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಗಳಲ್ಲಿ, ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿಯೇ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇದರ ಊದಾ ಬಣ್ಣದ ಹೂಗಳು ಮತ್ತು ತೀಕ್ಷ್ಣ ಕಹಿ ರುಚಿಯು ಇದರ ವಿಶೇಷತೆ.

ಸಿಂಥೆಟಿಕ್ ಔಷಧಿಗಳು ಒಂದೇ ರಾಸಾಯನಿಕದ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರೆ, ಶರಪೂಂಖ ತಿಕ್ತ (ಕಹಿ) ಮತ್ತು ಕಷಾಯ (ಕಸಿವಿಸಿ) ರಸಗಳ ಮೂಲಕ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ತಾಜಾ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಕಷಾಯವನ್ನು ಸೇವಿಸಿದಾಗ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಆ ಕಹಿ ಮತ್ತು ಒಣಗಿದ ಅನುಭೂತಿಯು ಕೇವಲ ರುಚಿಯಲ್ಲ; ಇದು ದೇಹದಲ್ಲಿನ ವಿಷಕಾರಿ ತತ್ವಗಳನ್ನು (Ama) ಹೊರಹಾಕುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಚರಕ ಸಂಹಿತೆ (ಸೂತ್ರ ಸ್ಥಾನ) ಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಚರ್ಮ ರೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ಲೀಹೆ (ಮಡ್ಡಿ/ಸ್ಪ್ಲೀನ್) ಗಡ್ಡೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಔಷಧಿಯೆಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಶರಪೂಂಖವು ಯಕೃತ್ತಿನ ಮೇಲಿನ ಹೊರೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡದೆ, ನೇರವಾಗಿ ರಕ್ತವನ್ನು ಶುದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವ ಅಪರೂಪದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಶರಪೂಂಖದ ಆಯುರ್ವೇದಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಯಾವುವು?

ಶರಪೂಂಖವು ದೇಹದೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಇದರ ಆಯುರ್ವೇದಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತಿಳಿದಿರಬೇಕು. ಇದು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಹಗುರವಾದ ಮತ್ತು ಒಣಗಿಸುವ ಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ದೇಹಕ್ಕೆ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು (Ushna Virya) ನೀಡುತ್ತದೆ. ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆಯ ನಂತರ ಇದು ಕಟು ವಿಪಾಕವನ್ನು (ಕಹಿ ಅನುಭೂತಿ) ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಗುಣಗಳು ಇದನ್ನು ದ್ರವಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಉರಿಯೂತದ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯವನ್ನಾಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಶರಪೂಂಖವನ್ನು ಯಾವ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ?

ಶರಪೂಂಖವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಯಕೃತ್ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ಚರ್ಮದ ತೊಂದರೆಗಳು ಮತ್ತು ರಕ್ತದ ಸೋಂಕುಗಳಿಗೆ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಹಳೆಯ ಬೇನೆ, ಸಂಧಿವಾತ ಮತ್ತು ದೇಹದಲ್ಲಿ ನೀರು ತಡೆಯುವಿಕೆ (Edema) ಇರುವಾಗ ಇದನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಇದರ ಕಷಾಯವನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮೂತ್ರ ಸಂಬಂಧಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೂ ಕೂಡ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಇದನ್ನು ಸೇವಿಸುವಾಗ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸಬೇಕು. ಏಕೆಂದರೆ ಇದರ ಉಷ್ಣ ಗುಣ ಮತ್ತು ಕಟು ವಿಪಾಕವು ದೇಹವನ್ನು ಅತಿಯಾಗಿ ಒಣಗಿಸಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಇದನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಅನುಭವಸ್ಥ ಆಯುರ್ವೇದ ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಸರಿಯಾದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸಬೇಕು.

ಶರಪೂಂಖವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಮೂಲಿಕೆಯಲ್ಲ, ಇದು ದೇಹದ ಒಳಗಿನ ವಿಷಕಾರಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಉಪಕರಣವಾಗಿದೆ.

ಶರಪೂಂಖದ ಬಳಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

ಶರಪೂಂಖವನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನ ಸೇವಿಸಬಹುದೇ?

ಶರಪೂಂಖವನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನದ ಟಾನ್‌ಕ್‌ ಆಗಿ ಸೇವಿಸಲು ಸೂಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಒಣಗಿಸುವ ಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ, ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಸೇವಿಸಿದರೆ ವಾತ ದೋಷದ ಅಸಮತೋಲನ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಕೇವಲ ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಮಾತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಾಗಿ ಬಳಸಬೇಕು.

ಶರಪೂಂಖವನ್ನು ಯಾರು ಬಳಸಬಾರದು?

ಗರ್ಭಿಣಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವಾತ ದೋಷವಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಇದನ್ನು ಬಳಸಬಾರದು. ಇದರ ಉಷ್ಣ ಗುಣವು ದೇಹದಲ್ಲಿನ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಅಧಿಕಗೊಳಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ದೇಹಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಮಾಡಬಹುದು.

ಶರಪೂಂಖದ ಕಷಾಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ತಯಾರಿಸುವುದು?

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 3-5 ಗ್ರಾಂ ಒಣಗಿದ ಬೇರು ಅಥವಾ ಎಲೆಗಳನ್ನು 2 ಗ್ಲಾಸ್ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕುದಿಸಿ, ಅದು ಅರ್ಧದಷ್ಟಾಗುವವರೆಗೆ ಕುಗ್ಗಿಸಿ ಆರೈಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಬಿಸಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಕುಡಿಯಬೇಕು. ಆದರೆ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ವೈದ್ಯರೇ ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು.