
ಅಸ್ಫೋಟ ಗಿಡದ ಲಾಭಗಳು, ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಆಯುರ್ವೇದ ಗುಣಗಳು
ತಜ್ಞ ಪರಿಶೀಲಿತ
AyurvedicUpchar ಸಂಪಾದಕೀಯ ತಂಡದಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿದೆ
ಅಸ್ಫೋಟ ಎಂದರೇನು?
ಅಸ್ಫೋಟ ಎಂಬುದು ಅಪರಾಜಿತಾ (Clitoria ternatea) ಗಿಡದ ಒಂದು ಬಗೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಮೆದುಳಿನ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸುವ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಔಷಧಿ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಮೂಲಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
ಆಯುರ್ವೇದದ ದ್ರವ್ಯಗುಣ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ, ಅಸ್ಫೋಟವನ್ನು 'ಶೀತ ವೀರ್ಯ' ಅಂದರೆ ತಂಪಾದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಔಷಧಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ರುಚಿ 'ತಿಕ್ತ' (ಕಹಿ) ಮತ್ತು 'ಕಷಾಯ' (ಕಸಿ) ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವಾತ ಮತ್ತು ಪಿತ್ತ ದೋಷಗಳನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅತಿಯಾಗಿ ಸೇವಿಸಿದರೆ ಕಫ ದೋಷ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು. ಚರಕ ಸಂಹಿತೆ ಮತ್ತು ಭಾವಪ್ರಕಾಶ ನಿಘಂಟು ಮುಂತಾದ ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ಫೋಟವನ್ನು ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
"ಅಸ್ಫೋಟದ ಕಹಿ ಮತ್ತು ಕಸಿ ರುಚಿಯು ವಿಷವನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಲು, ರಕ್ತವನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಗಾಯಗಳನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಗುಣಪಡಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ."
ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ರುಚಿಯು ಕೇವಲ ಜಿಹ್ವೆಯ ಮೇಲಿನ ಅನುಭವವಲ್ಲ; ಪ್ರತಿ ರುಚಿಯು ನಮ್ಮ ದೇಹದ ಅಂಗಗಳು ಮತ್ತು ದೋಷಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಅಸ್ಫೋಟದ ತಿಕ್ತ ರಸವು ಪಿತ್ತವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದರೆ, ಕಷಾಯ ರಸವು ಗಾಯಗಳನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲು ಮತ್ತು ರಕ್ತಸ್ರಾವವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಅಸ್ಫೋಟದ ಆಯುರ್ವೇದಿಕ ವರ್ಗೀಕರಣ ಮತ್ತು ಗುಣಗಳು
ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಮೂಲಿಕೆಯನ್ನು ಅದರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಗುಣಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಸ್ಫೋಟವು ದೇಹದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಗುಣಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ:
| ಗುಣ (ಸಂಸ್ಕೃತ) | ಮೌಲ್ಯ | ನಿಮ್ಮ ದೇಹದ ಮೇಲಿನ ಪರಿಣಾಮ |
|---|---|---|
| ರಸ (ರುಚಿ) | ತಿಕ್ತ, ಕಷಾಯ | ಕಹಿ ರುಚಿಯು ವಿಷನಾಶಕ ಮತ್ತು ರಕ್ತಶುದ್ಧಿಕಾರಕವಾಗಿದೆ. ಕಸಿ ರುಚಿಯು ಗಾಯಗಳನ್ನು ಒಣಗಿಸಲು ಮತ್ತು ರಕ್ತಸ್ರಾವವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. |
| ಗುಣ (ಭೌತಿಕ ಗುಣ) | ಲಘು | ಲಘು ಎಂದರೆ ಹಗುರವಾದುದು. ಇದು ಔಷಧಿಯು ದೇಹದಲ್ಲಿ ಬೇಗ ಹೀರಲ್ಪಡಲು ಮತ್ತು ಅಂಗಾಂಶಗಳಿಗೆ ತಲುಪಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. |
| ವೀರ್ಯ (ಶಕ್ತಿ) | ಶೀತ | ತಂಪಾದ ಶಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ದೇಹದ ಉಷ್ಣಾಂಶವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪಿತ್ತ ದೋಷವನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. |
| ವಿಪಾಕ (ಜೀರ್ಣಗೊಂಡ ನಂತರ) | ಕಟು | ಜೀರ್ಣಗೊಂಡ ನಂತರ ಕಟು ರುಚಿಯು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ. |
| ದೋಷ ಕರ್ಮ | ವಾತ-ಪಿತ್ತ ಶಮನ | ಇದು ವಾತ ಮತ್ತು ಪಿತ್ತ ದೋಷಗಳನ್ನು ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಕಫ ದೋಷವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು. |
ಅಸ್ಫೋಟವನ್ನು ಏಕೆ ಮತ್ತು ಹೇಗೆ ಬಳಸಬೇಕು?
ಅಸ್ಫೋಟವನ್ನು ಮೆದುಳಿನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು (ಮೇಘ್ಯ) ಮತ್ತು ವಿಷವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು (ವಿಷಘ್ನ) ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ನರಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರಂಥಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅಸ್ಫೋಟವು ನರಗಳ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ನೇರವಾಗಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
"ಚರಕ ಸಂಹಿತೆಯು ಅಸ್ಫೋಟವನ್ನು ಮೆದುಳಿನ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾದ 'ಮೇಘ್ಯ' ಔಷಧಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ."
ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚೂರ್ಣವಾಗಿ (ಬೂದಿ), ಕಷಾಯವಾಗಿ (ಕಷಾಯ) ಅಥವಾ ತೈಲವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದಿನಕ್ಕೆ 1-2 ಬಾರಿ ಸೇವಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ನಿಮ್ಮ ದೋಷದ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಮುನಿವಾಕ್ ಅಥವಾ ಆಯುರ್ವೇದ ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆ ಪಡೆಯುವುದು ಉತ್ತಮ.
ಅಸ್ಫೋಟದ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೇಳಲಾಗುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಅಸ್ಫೋಟದ ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗವೇನು?
ಅಸ್ಫೋಟವನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೆದುಳಿನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು (ಮೇಘ್ಯ) ಮತ್ತು ವಿಷವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು (ವಿಷಘ್ನ) ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ವಾತ ಮತ್ತು ಪಿತ್ತ ದೋಷಗಳನ್ನು ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಅಸ್ಫೋಟವನ್ನು ಹೇಗೆ ಸೇವಿಸಬೇಕು?
ಅಸ್ಫೋಟವನ್ನು ಚೂರ್ಣವಾಗಿ (1/2-1 ಚಮಚ, ಬೆಚ್ಚಗಿನ ನೀರು ಅಥವಾ ಹಾಲಿನೊಂದಿಗೆ), ಕಷಾಯವಾಗಿ (1 ಚಮಚ ಪುಡಿಯನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕುದಿಸಿ) ಅಥವಾ ಗುಳಿಗೆಯಾಗಿ (1-2 ದಿನಕ್ಕೆ) ಸೇವಿಸಬಹುದು. ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಮತ್ತು ಆಯುರ್ವೇದ ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಉತ್ತಮ.
ಅಸ್ಫೋಟದ ಸೇವನೆಯಿಂದ ಯಾವ ಪಾರ್ಶ್ವ ಪರಿಣಾಮಗಳಿವೆ?
ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸಿದರೆ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅತಿಯಾದ ಸೇವನೆಯು ಕಫ ದೋಷವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಗರ್ಭಿಣಿ ಮಹಿಳೆಯರು ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆಯಿಲ್ಲದೆ ಇದನ್ನು ಬಳಸಬಾರದು.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳಲಾಗುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಅಸ್ಫೋಟದ ಆಯುರ್ವೇದಿಕ ಉಪಯೋಗವೇನು?
ಅಸ್ಫೋಟವನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೆದುಳಿನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು (ಮೇಘ್ಯ) ಮತ್ತು ವಿಷವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು (ವಿಷಘ್ನ) ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ವಾತ ಮತ್ತು ಪಿತ್ತ ದೋಷಗಳನ್ನು ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಅಸ್ಫೋಟವನ್ನು ಹೇಗೆ ಸೇವಿಸಬೇಕು?
ಅಸ್ಫೋಟವನ್ನು ಚೂರ್ಣವಾಗಿ (1/2-1 ಚಮಚ, ಬೆಚ್ಚಗಿನ ನೀರು ಅಥವಾ ಹಾಲಿನೊಂದಿಗೆ), ಕಷಾಯವಾಗಿ (1 ಚಮಚ ಪುಡಿಯನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕುದಿಸಿ) ಅಥವಾ ಗುಳಿಗೆಯಾಗಿ (1-2 ದಿನಕ್ಕೆ) ಸೇವಿಸಬಹುದು. ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಮತ್ತು ಆಯುರ್ವೇದ ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಉತ್ತಮ.
ಅಸ್ಫೋಟ ಸೇವನೆಯಿಂದ ಯಾವುದೇ ಪಾರ್ಶ್ವ ಪರಿಣಾಮಗಳಿವೆಯೇ?
ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸಿದರೆ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅತಿಯಾದ ಸೇವನೆಯು ಕಫ ದೋಷವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಗರ್ಭಿಣಿ ಮಹಿಳೆಯರು ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆಯಿಲ್ಲದೆ ಇದನ್ನು ಬಳಸಬಾರದು.
ಸಂಬಂಧಿತ ಲೇಖನಗಳು
ಕಸಮರ್ದ: ಕಫ, ಕೆಮ್ಮು ಮತ್ತು ಚರ್ಮ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಪರಂಪರಾಗತ ಉಪಯೋಗಗಳು
ಕಸಮರ್ದವು ಕಫ ಮತ್ತು ಕೆಮ್ಮಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರವಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ರಕ್ತವನ್ನು ಶುದ್ಧಿ ಮಾಡಿ ಚರ್ಮದ ರೋಗಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಆಯುರ್ವೇದ ಔಷಧಿಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ಕಹಿ ಮತ್ತು ಸಿಹಿ ರುಚಿಯ ಸಂಯೋಜನೆಯು ದೇಹದ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ವಿಷಕಾರಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕುತ್ತದೆ.
2 ನಿಮಿಷ ಓದು
ಚಂಗರಿ (Oxalis) ಗುಣಗಳು: ಜೀರ್ಣಶಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯದು
ಚಂಗರಿ ಎಂಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಸ್ಯವು ಜೀರ್ಣಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮತ್ತು ವಿಷಕಾರಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದರ ಕಹಿ ಮತ್ತು ಕಹಿ ರುಚಿಯು ನಿಧಾನವಾದ ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆಗೆ ತಕ್ಷಣ ಪರಿಹಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ.
2 ನಿಮಿಷ ಓದು
ನವರತ್ನ ರಾಜ ಮೃಗಾಂಕ ರಸ: ವಾತ ರೋಗ, ಕ್ಷಯ ಮತ್ತು ನರಗಳ ದೌರ್ಬಲ್ಯಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಪರಿಹಾರ
ನವರತ್ನ ರಾಜ ಮೃಗಾಂಕ ರಸವು ವಾತ ರೋಗ, ಕ್ಷಯ ಮತ್ತು ನರಗಳ ದೌರ್ಬಲ್ಯಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಪರಿಹಾರವಾಗಿದೆ. ಚರಕ ಸಂಹಿತೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಇದು ದೇಹದ ಮೂಲ ಶಕ್ತಿಯಾದ ಔಜಸ್ ಅನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ.
3 ನಿಮಿಷ ಓದು
ನಾಗ ಭಸ್ಮ: ಮಧುಮೇಹ, ಚರ್ಮದ ಸಮಸ್ಯೆ ಮತ್ತು ಜೋಡು ನೋವಿಗೆ ಪರಂಪರಾಗತ ಆಯುರ್ವೇದಿಕ್ ಪರಿಹಾರ
ನಾಗ ಭಸ್ಮವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಷರಹಿತಗೊಳಿಸಲಾದ ಸೀಸದ ಪುಡಿಯಾಗಿದ್ದು, ಮಧುಮೇಹ ಮತ್ತು ಚರ್ಮದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಇದನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ವೈದ್ಯರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸೇವಿಸಬೇಕು.
3 ನಿಮಿಷ ಓದು
ಜಾಮ್ಬಳ (ನೀಲಿ ಹಣ್ಣು): ಮಧುಮೇಹ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಆಯುರ್ವೇದದ ಅದ್ಭುತ ಉಪಯೋಗಗಳು
ಜಾಮ್ಬಳ (ನೀಲಿ ಹಣ್ಣು) ಮಧುಮೇಹ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಯುರ್ವೇದ ಔಷಧಿ. ಇದರ ಬೀಜಗಳು ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಸಕ್ಕರೆ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ದೇಹದ ಉಷ್ಣಾಂಶವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆ.
3 ನಿಮಿಷ ಓದು
ಚಿರಬಿಲ್ವ (Indian Elm): ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆ ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಬೆನ್ನುಮೂಳೆ ಹಾಗೂ ಮೂಲವ್ಯಾಧಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಪರಿಹಾರ
ಚಿರಬಿಲ್ವವು ಮೂಲವ್ಯಾಧಿ, ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಮುರಿದ ಎಲುಗಡೆಗಳನ್ನು ಬೆಸೆಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಪ್ರಮುಖ ಆಯುರ್ವೇದಿಕ ಮರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕಫ ಮತ್ತು ಪಿತ್ತ ದೋಷಗಳನ್ನು ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ದೇಹದ ಊತವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
3 ನಿಮಿಷ ಓದು
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಮತ್ತು ಮೂಲಗಳು
ಈ ಲೇಖನವು ಚರಕ ಸಂಹಿತಾ, ಸುಶ್ರುತ ಸಂಹಿತಾ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟಾಂಗ ಹೃದಯದಂತಹ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಆಯುರ್ವೇದ ಗ್ರಂಥಗಳ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಅರ್ಹ ಆಯುರ್ವೇದ ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆ ಪಡೆಯಿರಿ.
- • Charaka Samhita (चरक संहिता)
- • Sushruta Samhita (सुश्रुत संहिता)
- • Ashtanga Hridaya (अष्टांग हृदय)
ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪು ಕಂಡುಬಂದಿದೆಯೇ? ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ