વરાણાદિ ઘૃત: વજન ઘટાડવા અને કોલેસ્ટ્રોલ નિયંત્રણ માટેનો અસરકારક આયુર્વેદિક ઉપાય

વરાણાદિ ઘૃત શું છે?

વરાણાદિ ઘૃત એ આયુર્વેદિક ઔષધિયુક્ત ગાયનું ઘી છે, જે શરીરમાંથી વધુ પડતા ચરબી અને કફ દોષને ખૂરચીને બહાર કાઢવા (લેખન ગુણ) માટે જાણીતું છે. મુખ્યત્વે સ્થૂળતા, હાઈ કોલેસ્ટ્રોલ અને શરીરની અંદરના ગાંઠો કે પીડા માટે આનો ઉપયોગ થાય છે.

આ ઘૃતની અસર ગરમ (ઉષ્ણ વીર્ય) હોય છે અને તેનો સ્વાદ કડવો (તિક્ત) તેમજ કસાયો (કષાય) હોય છે. આયુર્વેદના પ્રમાણભૂત ગ્રંથો જેમ કે ચરક સંહિતામાં વરાણાદિ ઘૃતને કફ દોષને શાંત કરવા માટેનું શ્રેષ્ઠ દ્રવ્ય ગણાવ્યું છે. જોકે, પિત્ત પ્રકૃતિના લોકોએ આને માપસર સેવન કરવું જોઈએ, કારણ કે અતિશય માત્રામાં તે પિત્ત અને વાતને વધારી શકે છે.

વરાણાદિ ઘૃતનો કડવો અને કસાયો સ્વાદ માત્ર ચખવા માટે નથી, પરંતુ તે શરીરના ઊતકોમાંથી વિષાણુઓ અને દૂષિત રક્તને બહાર કાઢવાનું કામ કરે છે. આયુર્વેદ મુજબ, દરેક સ્વાદની શરીર પર ચોક્કસ અસર હોય છે; તિક્ત રસ રક્ત શુદ્ધ કરે છે અને કષાય રસ ફૂલેલા ભાગને સુકવીને સાજો કરે છે.

વરાણાદિ ઘૃતના મુખ્ય ફાયદા શું છે?

વરાણાદિ ઘૃતનો સૌથી મોટો ફાયદો તેનું 'લેખન' કાર્ય છે, એટલે કે શરીરમાં જમા થયેલા વધારાના ચરબી અને મેદને ઓગાળીને બહાર કાઢવું. આ ઘૃત નિયમિત સેવનથી રક્તવાહિનીઓમાં જમા થયેલું કોલેસ્ટ્રોલ ઓછું કરવામાં મદદરૂપ થાય છે અને હૃદય સ્વાસ્થ્ય માટે લાભદાયી છે.

આ ઉપરાંત, શરીરની અંદર ક્યાંક ગાંઠ પડી ગઈ હોય કે પુરાણી સોજો હોય, ત્યારે પણ વૈદ્યો આ ઘૃતનો ઉપયોગ કરે છે. તે શરીરની અંદરના દુખાવા અને સોજાને મૂળમાંથી દૂર કરવામાં અસરકારક ભૂમિકા ભજવે છે.

વરાણાદિ ઘૃતના આયુર્વેદિક ગુણધર્મો

આયુર્વેદમાં દરેક ઔષધિને તેના પંચમહાભૂત અને ગુણધર્મોના આધારે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે. વરાણાદિ ઘૃતના આ ગુણધર્મો સમજવાથી તમે તેનો યોગ્ય અને સુરક્ષિત ઉપયોગ કરી શકો છો:

નોંધ: ચરક સંહિતા મુજબ, વરાણાદિ ઘૃત 'મેદોરોગ' (સ્થૂળતા) ના ઉપચારમાં વિશેષ સ્થાન ધરાવે છે. આ ઘૃત શરીરના ચરબીયુક્ત ઊતકોને લક્ષ્ય કરીને તેને ઓગાળવાનું કામ કરે છે.

વરાણાદિ ઘૃતનો ઉપયોગ કેવી રીતે કરવો?

વરાણાદિ ઘૃતનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે સવારે ખાલી પેટે ગરમ પાણી સાથે કરવામાં આવે છે. તમારા શરીરની પ્રકૃતિ અને રોગની તીવ્રતા મુજબ વૈદ્ય યોગ્ય માત્રા નક્કી કરે છે, પરંતુ સામાન્ય રીતે અડધોથી એક ચમચો ઘૃત ગરમ પાણી સાથે લેવામાં આવે છે.

જો તમને ઘીનો સ્વાદ કડવો લાગે, તો તેને ગરમ દૂધ અથવા આદુના રસ સાથે મિશ્ર કરીને પણ લઈ શકાય છે. આ ઔષધિ લેતી વખતે તળેલું, ભારે અને ઠંડું ખોરાક ટાળવો જોઈએ, જેથી ઔષધની અસર યોગ્ય રીતે મળી શકે.