સરિવા: ચરક સંહિતા મુજબ ત્વચાની સ્વચ્છતા અને પિત્ત શાંત કરવા માટે શ્રેષ્ઠ ઉપાય

ગુજરાતી રસોઈ અને આયુર્વેદમાં સરિવા શા માટે ખાસ છે?

સરિવા (Piper longum નહીં, પણ Hemidesmus indicus) એક એવી જડીબુટ્ટી છે જે ગુજરાતી ઘરોમાં 'અનિસ્તી' કે 'સરિવા' નામથી ઓળખાય છે અને પિત્ત પ્રકૃતિના લોકો માટે અમૂલ્ય છે. આયુર્વેદમાં સરિવાને રક્ત શુદ્ધિ કરનારી અને ત્વચાના દાદ-ખોરાક, એક્ઝિમા અને મુહાંસાઓ માટે શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે. ચરક સંહિતા મુજબ, સરિવાનો મધુર-તિક્ત રસ શરીરની ગરમી ઘટાડે છે અને રક્તમાંથી વિષાણુઓ બહાર કાઢે છે. જ્યારે અન્ય બહુતીક જડીબુટ્ટીઓ માત્ર સફાઈ કરે છે, ત્યારે સરિવા ત્વચાને પોષણ આપતી વખતે જ શુદ્ધિ કરે છે, જે તેને અનન્ય બનાવે છે.

સરિવાના આયુર્વેદિક ગુણધર્મો અને શરીર પર તેની અસર શું છે?

સરિવાનો ઉપયોગ કરતા પહેલા તેના પાંચ ગુણધર્મો (પંચગુણ) સમજવા જરૂરી છે, જેથી ખોટો ઉપયોગ ન થાય:

સાઈડ ઇફેક્ટ્સ વિના ઘરેલું ઉપાયોથી સરિવાનો ઉપયોગ કેવી રીતે કરવો?

ગુજરાતી પરંપરામાં સરિવાનો ઉપયોગ સરળ રીતે થાય છે. સૌથી અસરકારક રીત છે સરિવાની જડીનું ચૂર્ણ દૂધ કે પાણી સાથે લેવું. ગરમીની લહેરોમાં ત્વચા પર ખંજવાળ આવે ત્યારે સરિવાનું કઢાણ (કાચા પાણીમાં ઉકાળીને) પીવું ફાયદાકારક છે. ત્વચા પર લગાવવા માટે સરિવાનો ચૂર્ણ દહીં સાથે મિક્સ કરીને પેસ્ટ બનાવી શકાય છે. આ ઉપાય મુહાંસાઓના નિશાન અને ત્વચાના દાગો દૂર કરવામાં મદદ કરે છે.

સરિવા વિશે ઘણા લોકો પૂછતા પ્રશ્નો