પાટલા: વાત દર્દ, સોજો અને શ્વસન સુધારવા માટેનો આયુર્વેદિક ઉપાય

આયુર્વેદમાં પાટલા શું છે અને તે કઈ રીતે કામ કરે છે?

પાટલા એ એક લતા સ્વરૂપની ઔષધિ છે જેનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે વાત પ્રકારના દર્દ, સોજો ઘટાડવા અને શ્વસન સંબંધી સમસ્યાઓમાં થાય છે. વૈજ્ઞાનિક ભાષામાં તેને Stereospermum suaveolens કહેવાય છે. આ ઔષધિની જડની છાલ સૌથી વધુ અસરકારક માનવામાં આવે છે, જેને સૂકવીને પાઉડર બનાવવામાં આવે છે અથવા કાઢો તૈયાર કરીને ઉકાળવામાં આવે છે. પાટલા એ દશમૂળ (દસ જડિયાં) નો એક મહત્વનો ભાગ છે, જે ચરક સંહિતા, સૂત્રસ્થાનમાં દર્શાવેલ એક શાસ્ત્રીય સૂત્ર છે અને તેમાં ગંભીર વાત વિકારોના સારવાર માટે ઉપયોગ થાય છે.

પાટલા કૃત્રિમ દર્દનાશકોની જેમ નથી કામ કરતું; તે પેશીઓને ગરમ કરીને અને રક્ત પરિભ્રમણ સુધારીને કામ કરે છે, પરંતુ શરીરને સૂકવતું નથી. આ તેના સ્નિગ્ધ (ચીકણા) ગુણને કારણે છે. જ્યારે તમે પાટલાની સૂકી છાલ હાથમાં લો છો, ત્યારે તે થોડી ખરબચડી લાગે છે, પણ દબાવતા જ તેમાંથી એક વિશિષ્ટ માટી જેવી સુગંધ આવે છે, જે જોડો અને પેશીઓની અંદર સુધી પહોંચવાની તેની ક્ષમતા દર્શાવે છે.

પાટલા એક એવી ઔષધિ છે જે વાત દોષને શાંત કરે છે, પરંતુ તે શરીરને સૂકવતી નથી, કારણ કે તેમાં 'સ્નિગ્ધ' (ચીકણાપણું) નો ગુણ રહેલો છે.

પાટલાના આયુર્વેદિક ગુણો અને તેના શરીર પર અસર શું છે?

પાટલાના આયુર્વેદિક ગુણો નક્કી કરે છે કે તે શરીરના કોષો અને દોષો સાથે કેવી રીતે સંવાદિતા રાખે છે. તેનો સ્વાદ કડવો (તિક્ત) હોય છે જે રક્ત શુદ્ધિ કરે છે, તેનો વીર્ય ગરમ (ઉષ્ણ) હોય છે જે પાચન અગ્નિને પ્રજ્વલિત કરે છે, અને વિપાક મીઠો (મધુર) હોય છે જે શરીરને પોષણ આપે છે.

પાટલાનો ઉપયોગ દર્દ અને સોજામાં કેવી રીતે થાય છે?

પાટલા વાત પ્રકૃતિના લોકો માટે ખૂબ જ ઉપયોગી છે, ખાસ કરીને કમરના દર્દ, સાયટિકા અને સાંધાના દર્દમાં. તે સીધા જ ઉકાળીને અથવા તેલ સાથે મસાજ કરીને લાગુ કરી શકાય છે. ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં લોકો તેના કાઢાને દૂધ સાથે મિક્સ કરીને પીવે છે, જેથી તે શરીરમાં ઝડપથી શોષાય.

ચરક સંહિતા મુજબ, પાટલા એ 'દશમૂળ' ગણના મુખ્ય ઘટક છે જે ગભીર વાત વિકારો અને સોજાના સારવારમાં અદ્ભુત અસરકારક છે.

પાટલાના ઉપયોગ અને સાવચેતી વિશે સવાલો