મહાત્રિફળા ઘૃત: આંખોની રોશની અને દૃષ્ટિ દોષો માટેનો અસરકારક ઘરેલું ઉપાય

મહાત્રિફળા ઘૃત શું છે?

મહાત્રિફળા ઘૃત એ ત્રિફળા (આમળા, બહેડાં અને હરડે) ના કાઢા અને ગાયના શુદ્ધ ઘીને સાંભળીને તૈયાર કરવામાં આવતી એક પ્રાચીન આયુર્વેદિક ઔષધિ છે, જે મુખ્યત્વે આંખોની રોશની વધારવા અને દૃષ્ટિ દોષો દૂર કરવા માટે વપરાય છે.

આપણા રસોડામાં વપરાતું ઘી પોતે જ 'ચક્ષુષ્ય' (આંખો માટે હિતકારી) ગણાય છે, જ્યારે તેમાં ત્રિફળાના ત્રણેય ફળોનો સમાવેશ થાય છે, ત્યારે તેની અસર અનેકગણી વધી જાય છે. આ ઔષધિની અંદર રહેલા ગુણો શરીરની ગરમી (પિત્ત) અને વાયુના દોષોને શાંત કરે છે. ચરક સંહિતા જેવા ગ્રંથોમાં આંખોના રોગો માટે ઘૃત (ઘી આધારિત ઔષધિ) ને શ્રેષ્ઠ માધ્યમ ગણાવવામાં આવ્યું છે કારણ કે ઘી આંખોના પડો સુધી સરળતાથી પહોંચી શકે છે.

મહાત્રિફળા ઘૃતનો સ્વાદ થોડો કષાય (કડવો-તૂરો) અને મધુર (મીઠો) હોય છે. કષાય રસ આંખોની સોજા અને બળતરા ઓછી કરે છે, જ્યારે મધુર રસ આંખોના પેશીઓને પોષણ આપે છે. આ માત્ર સ્વાદ નથી, પરંતુ તે શરીર પરની દવાઈની અસરનો પાયો છે.

મહાત્રિફળા ઘૃતના મુખ્ય ફાયદા શું છે?

મહાત્રિફળા ઘૃતના મુખ્ય ફાયદા આંખોની રોશની સુધારવી અને વારંવાર થતી આંખોની તકલીફોમાં રાહત આપવાના છે. આ ઔષધિ આંખોના થાક, સૂકાશ અને ધુંધળું દેખાવવા જેવી સમસ્યાઓમાં તાત્કાલિક ઠંડક અને રાહત આપે છે.

આજકાલ મોબાઈલ અને કમ્પ્યુટરના વધુ ઉપયોગથી 'કમ્પ્યુટર વિઝન સિન્ડ્રોમ' સામાન્ય બની ગયું છે. આવી સ્થિતિમાં સાંજના સમયે ગાયના ઘીમાંથી બનેલું આ ઘૃત આંખોને ભીનાશ અને વિશ્રાંતિ આપે છે. આ એક પ્રકારનું 'રસાયન' છે, એટલે કે તે શરીરના કોષોનું પુનર્નિર્માણ કરીને આંખોને લાંબા ગાળે સ્વસ્થ રાખે છે.

મહાત્રિફળા ઘૃતના આયુર્વેદિક ગુણધર્મો (દ્રવ્યગુણ)

આયુર્વેદમાં દરેક વનસ્પતિના પાંચ મૂળભૂત ગુણો હોય છે જે નક્કી કરે છે કે તે આપણા શરીર પર કેવી અસર કરશે. મહાત્રિફળા ઘૃતના આ ગુણોને સમજવાથી તમે તેનો યોગ્ય અને સુરક્ષિત ઉપયોગ કરી શકો છો:

મહાત્રિફળા ઘૃતનો ઉપયોગ કેવી રીતે કરવો?

મહાત્રિફળા ઘૃતનો સામાન્ય ઉપયોગ સવારે ખાલી પેટે ૩ થી ૫ ટીપાં ગાયના દૂધ સાથે અથવા ગરમ પાણી સાથે લેવાનો છે. આંખોમાં સીધો ઉપયોગ (અંજન) કરવા માટે શુદ્ધતા ખૂબ જરૂરી હોવાથી, તે માત્ર વૈદ્યની સલાહ અને દેખરેખ હેઠળ જ કરવો જોઈએ.

ઘરેલું ઉપચાર તરીકે, તમે રાત્રે સૂતી વખતે આંખોની આસપાસ હલકા હાથે માલિશ કરવા માટે પણ આ ઘૃતનો ઉપયોગ કરી શકો છો. શરૂઆતમાં ખૂબ જ નાની માત્રા (ચપટીના નાક જેટલી) થી શરૂઆત કરવી હિતાવહ છે અને શરીરના પ્રતિભાવને જોવો જોઈએ. બજારમાં તૈયાર મળતા ઘૃત કરતાં આયુર્વેદિક વૈદ્ય પાસેથી શુદ્ધ ઘૃત લેવું વધુ ફાયદાકારક છે.