ઈખુ (ગંડો) ના ફાયદા: તરત ઉર્જા, શરીરને ઠંડક અને પાચન માટે

ઈખુ (ગંડો) શું છે અને તે શા માટે ઉપયોગી છે?

ઈખુ, જેને આપણે રોજિંદી ભાષામાં ગંડો કહીએ છીએ, તે એક મીઠું અને શીતલ ગુણધર્મ ધરાવતું છોડ છે. આયુર્વેદમાં તેને તરત જ ઉર્જા આપવા, અતિશય પ્યાસ છીંટવા અને શરીરની બળતરા શાંત કરવા માટે વાપરવામાં આવે છે. સુધારેલી સાકર જેવી નથી, જે શરીરની શક્તિ ઘટાડે છે, તાજો ઈખુનો રસ એક રસાયણ (કાયકલ્પકારી) તરીકે કામ કરે છે. તે કોષોને બનાવતો હોય અને શરીરના વધુ પડતા ગરમ તાપને શાંત કરે છે.

ગરમીના દિવસોમાં તાજા ગંડાના ટુકડા કાપીને ખાતા ત્યારે જે તરત મળતી ઠંડક અને મીઠાશ મળે છે, તે ઈખુનો મુખ્ય ગુણ છે. ચરક સંહિતા જેવા શાસ્ત્રોમાં તેને ફક્ત ખોરાક તરીકે નહીં, પરંતુ એક દવા તરીકે ગણાવ્યું છે જે સીધો રસ (પ્લાઝમા) અને રક્ત ધાતુઓને પોષણ આપે છે. તેનો સ્વાદ સાદો મીઠો છે, પણ તેની અસર સ્વાદ કરતાં ઊંડી છે. તે મનને અસ્થિર થવા અને શરીરને સૂકાઈ જવાથી બચાવે છે.

"ઈખુ (ગંડો) એ એકમાત્ર એવો ખોરાક છે જે મીઠો હોવા છતાં શરીરને ઠંડક આપે છે અને પિત્ત વધારતો નથી."

ઈખુના આયુર્વેદિક ગુણધર્મો શું છે?

આયુર્વેદમાં ઔષધોનો વર્ગીકરણ તેમની પ્રકૃતિ અને શરીર સાથેની અસર પર આધારિત હોય છે. ઈખુને તેના ભારે, સ્નિગ્ધ (તેલ જેવો) અને શીતલ ગુણથી વર્ણવવામાં આવ્યું છે. આ પાંચ મૂળભૂત ગુણો નક્કી કરે છે કે તે પાણીની કમી અને ગરમી માટે શા માટે શ્રેષ્ઠ છે, પરંતુ જેમનું પાચન ધીમું હોય તેમણે સાવચેતી રાખવી જોઈએ.

ઈખુનો ઉપયોગ ક્યારે અને કેવી રીતે કરવો જોઈએ?

ઈખુનો સૌથી સારો ઉપયોગ ગરમીના દિવસોમાં અથવા ભારે શારીરિક કામ પછી થાય છે. જ્યારે શરીરમાં પાણીની કમી થાય અને તાપ વધે ત્યારે તાજો ગંડોનો રસ પીવો સૌથી અસરકારક છે. ચરક સંહિતા મુજબ, જો તમે તેને રાત્રિના સમયે અથવા ખોરાક પછી તરત ન પીઓ, તો તે પાચન તંત્રને ઠંડક આપે છે અને રક્ત શુદ્ધિ કરે છે. જોકે, જો તમને ઠંડી, કફ કે સાઈનસની સમસ્યા હોય, તો તેનો ઉપયોગ ઓછો કરવો વધુ સારું છે.

"ચરક સંહિતા મુજબ, ઈખુ એ પિત્તના વધુ પડતા ગરમીને શાંત કરનાર શ્રેષ્ઠ દવા છે જે રક્ત અને પ્લાઝમાને પોષણ આપે છે."

ઈખુ અને ગંદા રસ વિશે ઘણા પૂછવામાં આવતા પ્રશ્નો