બકરીનું દૂધ: પાચન, ચમકદાર ત્વચા અને પિત્ત શાંત કરવાનો સરળ ઉપાય

શું બકરીનું દૂધ (અજ દૂધ) ગાયના દૂધ કરતાં વધુ સારું છે?

હા, બકરીનું દૂધ પાચન માટે ગાયના દૂધ કરતાં હલકું અને પિત્ત શાંત કરવામાં ખૂબ જ ઉપયોગી છે. આ દૂધમાં ચરબીના ગોળાઓ (fat globules) નાના હોવાથી અને કેસિન પ્રોટીન ઓછું હોવાથી તે પેટમાં જલ્દી પચે છે અને ભારેપણું કે ગેસ પેદા કરતું નથી.

આયુર્વેદના પ્રાચીન ગ્રંથ ભાવપ્રકાશ નિઘંટુ મુજબ, બકરીનું દૂધ 'શીતલ વીર્ય' (ઠંડી શક્તિ) ધરાવે છે. તેનો સ્વાદ મુખ્યત્વે મધુર (મીઠો) હોય છે, જેમાં થોડો કષાય (કસાળો) સ્વાદ પણ હોય છે, જે શરીરની અતિરિક્ત ગરમીને તરત જ શાંત કરે છે.

"બકરીના દૂધમાં કુદરતી એન્ટિબાયોટિક ગુણો હોય છે જે પાચન તંત્રના સંક્રમણને રોકે છે અને શરીરની ભેજ જાળવી રાખે છે."

જો તમને સતત તાવ, પાચનની સમસ્યા કે પેટમાં બળતરા થતી હોય, તો આ દૂધ તમારા માટે સૌથી યોગ્ય વિકલ્પ છે.

બકરીના દૂધના આયુર્વેદિક ગુણો શું છે?

બકરીના દૂધના આયુર્વેદિક ગુણો નક્કી કરે છે કે તે શરીરના કોષો અને દોષો પર કેવી અસર કરે છે. તે મધુર અને કષાય રસ ધરાવે છે, તે હલકું (લઘુ) અને રૂક્ષ (સૂકું) હોય છે અને તેનું વીર્ય શીતલ છે.

આ ગુણોનો સમૂહ પાચન શક્તિને વધારે છે અને શરીરમાં થતી અતિરિક્ત ગરમીને ઘટાડે છે. નીચે આપેલ કોષ્ટકમાં તેના વિગતવાર ગુણો જોઈ શકાય છે:

"ચારક સંહિતા મુજબ, બકરીનું દૂધ પિત્ત અને કફને શાંત કરે છે, પરંતુ વાત દોષ વાળાઓએ તેનો ઉપયોગ સાવધાનીથી કરવો જોઈએ."

બકરીના દૂધનો ઉપયોગ કેવી રીતે કરવો?

સામાન્ય રીતે ગરમ કરેલું બકરીનું દૂધ રાત્રે સૂતા પહેલા પીવાનું શ્રેષ્ઠ છે. જો તમને વાત દોષ વધારે હોય, તો તેમાં થોડું ઘી અથવા શેકેલું જીરું ઉમેરીને પીવો. આમ કરવાથી તેનું રૂક્ષ (સૂકું) ગુણધર્મ સંતુલિત થાય છે.

અકસીર ઉપાય: બકરીનું દૂધ પીવાના ફાયદા

બકરીનું દૂધ પીવાથી પાચનતંત્ર મજબૂત બને છે, ત્વચા પર ખીલ અને રાશ દૂર થાય છે અને શરીરમાંથી ગરમી કાઢી શકાય છે. તે મગજને શાંત કરે છે અને નીંદર સારી આવે છે. ગુજરાતના ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં આ દૂધને 'ખાસ દવા' તરીકે ગણવામાં આવે છે, ખાસ કરીને ઉનાળામાં.