અસનના ફાયદા: મધુમિહ અને ત્વચા માટે શક્તિશાળી રક્ત શુદ્ધિકરણ

અસન (Asan) શું છે અને આયુર્વેદમાં તેની ખાસિયત શું છે?

અસન (Pterocarpus marsupium) એ આયુર્વેદની એક જૂની અને પ્રસિદ્ધ જડીબુટ્ટી છે, જે મુખ્યત્વે શરીરમાં શર્કરાનું સ્તર ઓછું કરવા, રક્તને શુદ્ધ કરવા અને મુશ્કેલ ત્વચા રોગો દૂર કરવા માટે વપરાય છે. આ વૃક્ષને 'ઇન્ડિયન કિનો ટ્રી' પણ કહેવાય છે, જેમાંથી નીકળતો લાલ રેઝિન સદીઓથી મધુમિહ અને ઘાવના ઇલાજ માટે વપરાય છે. સિન્થેટિક દવાઓથી વિપરીત, અસન આંતરિક રીતે કામ કરે છે; તે પાંચાશયની કોષોને ફરીથી સક્રિય કરે છે અને રક્તની વધુપડતી ગરમીને શાંત કરે છે.

ચરક સંહિતા જેવા પ્રાચીન ગ્રંથોમાં અસનને 'કષાય' (સાંકડું કરનાર) અને 'તિક્ત' (કડવું) દ્રવ્ય તરીકે વર્ણવવામાં આવ્યું છે. આ સ્વાદો માત્ર સ્વાદ નથી, પરંતુ તે સક્રિય ઔષધિય શક્તિઓ છે. કષાય ગુણ પેશીઓને સાંકડી કરે છે અને રક્તસ્રાવ રોકે છે, જ્યારે તિક્ત ગુણ રક્તમાંથી વિષાણુઓ દૂર કરે છે અને પિત્તને શાંત કરે છે. જ્યારે તમે આની છાલ ચાવો છો અથવા તેનો કાઢો પીવો છો, ત્યારે તાત્કાલિક શુષ્કતા અને ઠંડકનો અનુભવ થાય છે.

મહત્વનો તથ્ય: અસનની ખાસિયત એ છે કે તેના લાલ રેઝિનમાં 'એપિકેટેચિન' નામનો ઘટક ખૂબ વધારે હોય છે, જે પાંચાશયના બીટા કોષોને ફરીથી જીવંત કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.

અસનના આયુર્વેદિક ગુણધર્મો શું છે?

આયુર્વેદમાં દરેક ઔષધને પાંચ મૂળભૂત ગુણો દ્વારા વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે, જે નક્કી કરે છે કે તે શરીરના પેશીઓ સાથે કેવી રીતે કામ કરશે. અસનના મુખ્ય ગુણધર્મો નીચે મુજબ છે:

આ ગુણોને કારણે અસન ખૂબ જ શક્તિશાળી રક્ત શુદ્ધિકરણ માનવામાં આવે છે. જોકે, તેની 'રૂક્ષ' (શુષ્ક) પ્રકૃતિને કારણે, જો તમને ખૂબ જ શુષ્ક ત્વચા અથવા કબજિયાતની સમસ્યા હોય, તો તેનો ઉપયોગ ઘી અથવા ગરમ મસાલા સાથે કરવો જોઈએ.

મધુમિહ અને ત્વચા માટે અસનનો ઉપયોગ કેવી રીતે કરવો?

મધુમિહના રોગીઓ માટે અસનનો ઉપયોગ કરવાનો સૌથી સરળ અને અસરકારક રસ્તો છે તેની છાલનો કાઢો. ત્રણ થી પાંચ ગ્રામ અસનનો પાવડર પાણીમાં ઉકાળીને અડધું થાય ત્યાં સુધી પીવામાં આવે છે. આ કાઢો રોજ બે વખત લેવાથી રક્તમાં શર્કરાનું સ્તર નિયંત્રિત રહે છે. ત્વચા માટે, અસનનો પાવડર ગુલાબના પાણી અથવા હળદર સાથે મિક્સ કરીને પેસ્ટ બનાવીને ચહેરા પર લગાવવાથી દાદ અને અન્ય ત્વચા રોગોમાં રાહત મળે છે.

અસન લેતી વખત કઈ સાવચેતી રાખવી જોઈએ?

જોકે અસન ખૂબ ફાયદાકારક છે, પરંતુ તેનો ઉપયોગ સતત અને લાંબા સમય સુધી ડોક્ટરની સલાહ વિના કરવો જોઈએ નહીં. તેની શુષ્કતા વધુપડતી હોય તો તે વાત દોષ (વાયુ) ને વધારી શકે છે. ગર્ભાવસ્થામાં અથવા બાળકોમાં તેનો ઉપયોગ માત્ર ડોક્ટરની સલાહ પર જ કરવો જોઈએ. જો તમે અન્ય દવાઓ લઈ રહ્યા હોવ, તો અસન સાથે લેતા પહેલા ચોક્કસ પૂછપરછ કરવી જરૂરી છે.

અસન વિશે વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQ)