એરંડ (અરંડી) તત્વ: સાંધાના દુખાવા અને પાચન માટે સુરક્ષિત ઉપાય

એરંડ (અરંડી) શું છે?

એરંડ, જે અરંડીનું તેલ બનાવવા માટે વપરાય છે, ફક્ત કબજિયત દૂર કરતું ઘરેલું ઔષધ નથી. આયુર્વેદમાં આના ગરમ ગુણધર્મોનો ઉપયોગ વાત દોષને કારણે થતા સાંધાના દુખાવા અને પાચનની સમસ્યાઓ શાંત કરવા માટે થાય છે. ચરક સંહિતાના સમયથી જ આ છોડના ઉપયોગનો ઉલ્લેખ મળે છે, પરંતુ તેની તીવ્ર પ્રકૃતિને કારણે આધુનિક સમયમાં સાવધાની રાખવી જરૂરી છે.

એરંડનું રહસ્ય તેના બે અલગ-અલગ સ્વાદોમાં છે: એક મીઠો સ્વાદ જે પોષણ આપે છે અને બીજો તીખો સ્વાદ જે મંદ પાચનને સક્રિય કરે છે. "એરંડનો દ્વિ-સ્વાદ તેને વાત વિકારો માટે અનન્ય બનાવે છે, જેમ કે ચરક સંહિતામાં જણાવ્યું છે," એક સ્થાનિક આયુર્વેદિક પ્રેક્ટિશનર કહે છે. "જે ગુણધર્મો સાંધાના દુખાવામાં રાહત આપે છે, તે જ ગુણધર્મો જો ખોટી રીતે વપરાય તો કફ દોષમાં અસંતુલન લાવી શકે છે."

એરંડના આયુર્વેદિક ગુણધર્મો શું છે?

એરંડના મુખ્ય ગુણધર્મો નીચે મુજબ છે, જે આયુર્વેદિક સિદ્ધાંતો પર આધારિત છે:

એરંડનું સેવન ક્યારે અને કેવી રીતે કરવું જોઈએ?

એરંડનું સેવન ત્યારે જ કરવું જોઈએ જ્યારે વાત દોષ વધુ પડતો હોય, જેમ કે સાંધાનો દુખાવો, કબજિયત અથવા વાયુની સમસ્યા. ઘણીવાર તેને ગરમ દૂધ અથવા શેકેલા સોંફ સાથે લેવામાં આવે છે, પરંતુ માત્રા ખૂબ જ ઓછી હોવી જોઈએ. સાંધાના દુખાવા માટે તેના તેલની મસાજ કરવાથી પણ ફાયદો થાય છે.

ચરક સંહિતા મુજબ, "એરંડનું તેલ વાતને શમિત કરે છે અને શરીરના સંધિઓમાં સ્નાયુઓને મજબૂત બનાવે છે." આ એક સ્પષ્ટ નિયમ છે કે જે આજે પણ લાગુ પડે છે. જોકે, પિત્ત પ્રકૃતિના લોકોએ અથવા ગર્ભવતી મહિલાઓએ વૈદ્યની સલાહ વિના તેનો ઉપયોગ ન કરવો જોઈએ.

એરંડનો ઉપયોગ કરતી વખતે કઈ સાવધાની રાખવી જોઈએ?

એરંડનું સેવન ખૂબ જ સાવધાનીથી કરવું જોઈએ કારણ કે તેની ખોટી માત્રા પિત્ત દોષને વધારી શકે છે. જો તમે સાંધાના દુખાવા માટે તેલનો ઉપયોગ કરી રહ્યા હોવ તો ચામડી પર પહેલાં ટેસ્ટ કરી લો. આંતરિક ઉપયોગ માટે હંમેશા શુદ્ધ અને શુદ્ધિકૃત તેલ જ વાપરવું જોઈએ.

અરંડીની પાંદડી અને તેલ વચ્ચે શું તફાવત છે?

તાજી અરંડીની પાંદડી બાહ્ય ઉપયોગ માટે વધુ સારી છે, જેમ કે સાંધા પર બાંધવા માટે, જ્યારે તેલ આંતરિક ઉપયોગ અને વાત શાંત કરવા માટે વધુ અસરકારક છે. પાંદડીમાં થોડો કડવો સ્વાદ હોય છે જે સૂજન ઘટાડવામાં મદદ કરે છે, જ્યારે તેલમાં ગરમી અને તેલયુક્તતા વધુ હોય છે.